Migracje w Europie — przyczyny i skutki
W tej lekcji1/10
Ja lecę do Afryki co roku w sierpniu i wracam w marcu — zawsze do tego samego gniazda. Ludzie przemieszczają się rzadziej niż ja, ale z powodów, których żaden bocian nie zna: za pracą, za rodziną, a czasem dlatego, że w domu zrobiło się niebezpiecznie. Dziś policzymy, komu ludzi przybywa, a komu ubywa — i nazwiemy rzeczy po imieniu.
Emigrant wyjeżdża, imigrant przyjeżdża
Migracja to zmiana miejsca zamieszkania na dłużej — a nie wyjazd na wakacje.
Saldo migracji — czy ludzi przybywa, czy ubywa
- 1
Dane z jednego roku. Do Ełku przeprowadziło się na stałe 640 osób. W tym samym czasie 810 mieszkańców wyprowadziło się z miasta na dobre.
- 2
Wzór. Saldo migracji to imigracja minus emigracja: ile osób przybyło, minus ile ubyło.
- 3
Rachunek. Odejmujemy jedno od drugiego — i nie przejmujemy się tym, że wynik wychodzi ujemny.
- 4
Odczytanie wyniku. Saldo ujemne znaczy: ludzi ubyło. W ciągu jednego roku z miasta zniknęło 170 osób — tylu, ilu uczy się w niewielkiej szkole. Jeśli tak jest przez dziesięć lat z rzędu, w mieście zaczyna brakować dzieci w klasach i klientów w sklepach.
- 5
A gdyby na odwrót? Gdyby przyjechało 900 osób, a wyjechało tych samych 810, saldo byłoby dodatnie i miasto by rosło. Zero znaczyłoby, że wymiana się równoważy.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Cztery powody, dla których ludzie się pakują
| powód | jak to wygląda naprawdę |
|---|---|
| ekonomiczny | za tę samą pracę kierowcy w Norwegii płacą kilka razy więcej niż w Polsce |
| polityczny | wojna, prześladowania, brak wolności — ucieczka z Syrii, z Ukrainy, kiedyś z Polski stanu wojennego |
| rodzinny | żona z dziećmi dołącza do męża, który wyjechał rok wcześniej |
| edukacyjny | student z Hiszpanii przyjeżdża na rok do Krakowa w programie Erasmus |
Najczęstszy w Europie jest ten pierwszy: zdecydowana większość migracji to wyjazdy za pracą.
W ciągu roku do pewnej gminy przyjechało na stałe 1200 osób, a wyprowadziło się 1450. Ile wynosi saldo migracji tej gminy?
Dwie wielkie fale w najnowszej historii Polski
2004 — wejście Polski do Unii Europejskiej. Obywatel Unii może w innym państwie Unii mieszkać, pracować i uczyć się bez wizy i bez zezwolenia. To swoboda przemieszczania się. Wielka Brytania i Irlandia otworzyły swój rynek pracy od razu i tam pojechało najwięcej Polaków — w szczytowym momencie za granicą przebywało ponad 2 miliony obywateli Polski.
Pułapka! Uchodźca to nie to samo co migrant
Źle: „uchodźca” i „imigrant” to dwa słowa na to samo.
Skutki — po obu stronach granicy
| kraj, z którego się wyjeżdża | kraj, do którego się przyjeżdża | |
|---|---|---|
| plusy | pieniądze przysyłane rodzinom, mniejsze bezrobocie, wracający przywożą wiedzę i nowe nawyki | więcej rąk do pracy, młodsi pracownicy, składki na emerytury, nowe języki i kuchnie |
| minusy | ubywa młodych, pustoszeją wsie i małe miasta, brakuje lekarzy i fachowców | trzeba szybko znaleźć mieszkania, miejsca w szkołach i lekarzy, na starcie trudniej się dogadać |
Żadna z tych kolumn nie jest sama w sobie dobra ani zła. To rachunek, który każdy kraj robi u siebie — i zwykle wychodzi mu inaczej niż sąsiadowi.
Która z tych osób jest uchodźcą, a nie migrantem?
Ściąga do zapamiętania
Migracje w Europie — pojęcia, przyczyny, skutki
POJĘCIA: migracja to zmiana miejsca zamieszkania na dłużej. Ta sama osoba jest EMIGRANTEM dla kraju, który opuszcza, i IMIGRANTEM dla kraju, do którego przybywa. SALDO MIGRACJI = imigracja − emigracja; wynik dodatni znaczy napływ, ujemny — wyludnianie (np. 640 − 810 = −170 osób). PRZYCZYNY: ekonomiczne (praca, zarobki — najczęstsze w Europie), polityczne (wojna, prześladowania), rodzinne (łączenie rodzin), edukacyjne (studia, Erasmus). UNIA EUROPEJSKA: od 2004 r. Polacy mają swobodę przemieszczania się — prawo mieszkania, pracy i nauki w innym państwie Unii bez wizy i zezwolenia; w szczycie za granicą przebywało ponad 2 mln obywateli Polski. UKRAINA 2022: po ataku Rosji granicę przekroczyło ponad 2 mln osób, w większości kobiety z dziećmi; około miliona zostało w Polsce — największa fala napływu w najnowszej historii kraju. SKUTKI: kraj wyjazdu zyskuje pieniądze przysyłane rodzinom i mniejsze bezrobocie, ale traci młodych i fachowców; kraj przyjazdu zyskuje pracowników i składki, ale musi szybko zapewnić mieszkania, szkoły i opiekę. RÓŻNICA MIGRANT–UCHODŹCA: migrant wybiera wyjazd i może wrócić; uchodźca ucieka przed zagrożeniem życia, nie ma dokąd wrócić i ma prawo do ochrony (konwencja genewska, 1951).
Dla rodzicaJak pomóc dziecku w tym temacie?
- Jak sprawdzić, czy dziecko naprawdę rozumie saldo migracji?
Najprościej na własnej miejscowości. Wystarczy wpisać w wyszukiwarkę nazwę gminy i słowo „ludność”, wejść na stronę urzędu albo do Banku Danych Lokalnych GUS i odczytać dwie liczby: zameldowania i wymeldowania w ostatnim roku. Dziecko odejmuje je od siebie i mówi na głos, co znaczy znak wyniku. Dobrym pytaniem kontrolnym jest: „a gdyby saldo wyszło zero, to znaczy, że nikt się nie przeprowadzał?” — nie znaczy, bo wtedy tyle samo osób przyjechało, ile wyjechało. Rozumienie znaku jest tu ważniejsze niż sam rachunek.
- Dziecko używa słów „uchodźca” i „imigrant” zamiennie. Jak to rozdzielić bez wykładu?
Zadaniem jest jedno pytanie: czy ta osoba mogła zostać w domu i żyć dalej bezpiecznie? Jeśli tak — to migrant, nawet jeśli wyjechał w dramatycznych okolicznościach finansowych. Jeśli nie — to uchodźca, i wtedy dochodzi jeszcze skutek prawny: państwo nie może odesłać go tam, gdzie grozi mu niebezpieczeństwo. Warto podać przykład z własnej rodziny albo okolicy: ktoś wyjechał do pracy w Holandii, a ktoś inny przyjechał z Charkowa w 2022 roku. Te dwie historie postawione obok siebie tłumaczą różnicę lepiej niż definicja.
- Jak rozmawiać o migracjach, żeby nie zamienić tego w kłótnię o poglądy?
Pomaga trzymanie się dwóch kolumn: co dany kraj zyskuje i co traci. Obie zawsze istnieją naraz — Polska po 2004 roku dostała miliardy złotych przesyłane przez pracujących za granicą i jednocześnie straciła młodych lekarzy oraz budowlańców. Kiedy dziecko widzi, że w tabeli są plusy i minusy po obu stronach, przestaje szukać strony „dobrej” i „złej”, a zaczyna liczyć. To dokładnie to, czego wymaga geografia na sprawdzianie: wskazać skutek dla kraju emigracji i skutek dla kraju imigracji, a nie ocenić ludzi.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Do pewnego miasta przyjechało w ciągu roku 3400 osób, a wyjechało 3900. Co można powiedzieć o saldzie migracji tego miasta?
Rodzina przeprowadza się na stałe z Wrocławia do Amsterdamu. Kim są ci ludzie?
Co dokładnie oznacza swoboda przemieszczania się w Unii Europejskiej?
Na czym polega główna różnica między uchodźcą a migrantem?
Z pewnego powiatu od dwudziestu lat wyjeżdżają głównie ludzie młodzi. Który skutek odczuje ten powiat najmocniej?