Mierzenie długości
W tej lekcji1/13
Weź do ręki ołówek i powiedz, ile ma długości. Trudne? 🦊 Bez linijki możesz tylko zgadywać: chyba tyle co dłoń, chyba trochę mniej niż piórnik. Linijka zamienia to zgadywanie w konkretną liczbę. Ale tylko wtedy, gdy przyłożysz ją dokładnie tak, jak trzeba — a to jest właśnie miejsce, w którym najłatwiej się pomylić.
Linijka to oś liczbowa z kreskami
Linijka wygląda jak zwykły kawałek plastiku, ale tak naprawdę jest to oś liczbowa. Zaczyna się od kreski oznaczonej , a potem idą kolejne liczby: i dalej. To są centymetry.
Linijka nie mierzy sama z siebie. Ona tylko pokazuje liczby — a ty musisz ustawić ją w dobrym miejscu.
Milimetry, centymetry, decymetry i metry
Długość mierzymy w kilku jednostkach. Każda następna jest dziesięć razy większa od poprzedniej:
Tabliczka przeliczeń jednostek długości
Z tych zależności wychodzą wszystkie przeliczenia:
Kiedy mnożymy, a kiedy dzielimy
- 1
Skąd wiadomo, kiedy mnożyć, a kiedy dzielić? Ta sama długość mierzona mniejszą jednostką daje większą liczbę, bo mniejszych kawałków mieści się w niej więcej — ten sam odcinek to 3 cm albo aż 30 mm.
- 2
Gdy zamieniasz na mniejszą jednostkę — mnożysz. Centymetry na milimetry mnożymy przez dziesięć.
- 3
Tak samo działa zamiana metrów na centymetry, tylko mnożnik jest sto razy większy.
- 4
Gdy zamieniasz na większą jednostkę — dzielisz. Milimetry na centymetry dzielimy przez dziesięć.
- 5
I znowu tak samo piętro wyżej: centymetry na metry dzielimy przez sto.
Pi-otrekMniejsza jednostka — większa liczba. To jedno zdanie zastępuje uczenie się na pamięć, kiedy mnożyć, a kiedy dzielić. 🦊
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Mierzymy odcinek AB krok po kroku
- 1
Połóż linijkę wzdłuż odcinka. Przesuwaj ją tak długo, aż kreska z liczbą 0 znajdzie się dokładnie nad punktem A, czyli nad początkiem odcinka.
- 2
Teraz popatrz na drugi koniec, czyli na punkt B. Sprawdź, którą dużą liczbę już minął. U nas B jest za kreską 6, ale jeszcze przed kreską 7 — więc odcinek ma ponad 6 centymetrów.
- 3
Policz małe kreski od szóstki do punktu B. Wyszły cztery, a każda mała kreska to jeden milimetr.
- 4
Zapisz wynik: sześć pełnych centymetrów i jeszcze cztery milimetry.
- 5
Ten sam wynik możesz podać w samych milimetrach. Sześć centymetrów to 60 milimetrów, dokładamy 4 milimetry i mamy 64 milimetry.
Pi-otrek6 cm 4 mm i 64 mm to ta sama długość, tylko powiedziana dwoma sposobami. 🦊
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Odcinek zaczyna się dokładnie przy kresce . Jego koniec wypada za liczbą , a od niej trzeba policzyć jeszcze małych kreseczek. Ile milimetrów ma ten odcinek? Wpisz samą liczbę.
Pułapka! Krawędź linijki to nie jest zero
To najczęstszy błąd przy pierwszych pomiarach. Uczeń bierze linijkę, dosuwa jej brzeg do początku odcinka i odczytuje liczbę przy końcu. Wygląda porządnie, a wynik jest zły.
Pomiar od krawędzi — skąd bierze się za mały wynik
- 1
Zobaczmy to na liczbach. Odcinek ma naprawdę osiem centymetrów, a kreska leży pięć milimetrów od krawędzi linijki.
- 2
Przykładamy krawędź linijki do początku odcinka. Kreska ląduje wtedy już w środku odcinka, pięć milimetrów za jego początkiem.
- 3
Odczytujemy liczbę przy końcu odcinka i wychodzi mniej, niż odcinek ma naprawdę.
Pi-otrekTe pierwsze odcinka po prostu nam przepadło — i dlatego wynik wyszedł za mały. 🦊
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
Bliźniaczy błąd: początek odcinka przy kresce 1
Jest też bliźniaczy błąd, który działa w drugą stronę: gdy początek odcinka trafi przy kresce , a uczeń odczyta liczbę przy końcu tak, jakby zaczynał od zera. Wtedy wynik jest o cały centymetr za duży, bo trzeba było odjąć tę jedynkę.
Zanim spojrzysz na koniec odcinka, spojrzyj na jego początek. Ma tam stać zero, nie brzeg plastiku. 🦊
Mierzymy zdjęcie i zamieniamy jednostki
- 1
Przykładamy linijkę do dłuższego boku zdjęcia, kreska 0 na samym rogu. Koniec boku wypada za liczbą 15 i jeszcze dwie małe kreski dalej.
- 2
Zamieńmy to na milimetry. Piętnaście centymetrów to 150 milimetrów, dokładamy 2 milimetry.
- 3
Teraz krótszy bok. Kreska 0 znowu na rogu, koniec boku trafia dokładnie w liczbę 10 — ani jednej małej kreski więcej.
- 4
Dziesięć centymetrów to równy decymetr, bo w jednym decymetrze mieści się dokładnie dziesięć centymetrów.
- 5
Na koniec sprawdźmy, ile to razem, gdyby położyć oba boki jeden za drugim. Dodajemy w milimetrach, bo to ta sama jednostka.
Pi-otrekZanim cokolwiek dodasz, sprowadź obie długości do tej samej jednostki. Milimetry są do tego najwygodniejsze.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Wstążka ma i jeszcze . Ile to centymetrów? Wpisz samą liczbę.
Ściąga do zapamiętania
Jak zmierzyć odcinek linijką i jak przeliczać jednostki długości?
Połóż linijkę tak, żeby kreska — a nie krawędź linijki — trafiła w początek odcinka. Potem odczytaj koniec: pełne centymetry plus małe kreski, czyli milimetry.
• Przeliczniki: , , .
• Na mniejszą jednostkę mnożysz (), na większą dzielisz ().
• Ten sam wynik podasz dwoma sposobami: to .
• Pułapka: krawędź linijki to nie zero. Kreska leży zwykle kilka milimetrów dalej, więc pomiar od brzegu daje wynik za mały — zamiast wychodzi .
• Bliźniaczy błąd: początek odcinka przy kresce , a odczyt jak od zera. Wynik jest wtedy o cały centymetr za duży.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Co należy ustawić dokładnie na początku mierzonego odcinka?
Ile milimetrów ma odcinek o długości ?
Ile milimetrów mieści się w jednym decymetrze?
Odcinek zaczyna się przy kresce , a kończy za liczbą , sześć małych kreseczek dalej. Jaką ma długość?
Ala przyłożyła do odcinka krawędź linijki zamiast kreski . Kreska leży od krawędzi, a odcinek ma naprawdę . Jaki wynik odczyta Ala?