Ciśnienie hydrostatyczne

około 12 minut
W tej lekcji1/17

Zanurzasz się na dno basenu i po chwili czujesz nieprzyjemny ucisk w uszach. Wypływasz metr wyżej — ucisk słabnie. Popatrz teraz na ścianę zapory wodnej: u góry jest cienka, a przy dnie gruba jak autobus. Woda naciska tam o wiele mocniej. Dlaczego? Bo ciśnienie w cieczy rośnie wraz z głębokością.

Ciśnienie hydrostatyczne — im głębiej, tym mocniej

Wiesz już, że ciśnienie to siła nacisku przypadająca na pole powierzchni: p=FSp = \frac{F}{S}, a jednostką jest paskal (Pa).

Co oznacza każdy symbol we wzorze

We wzorze występują cztery wielkości, każda ze swoją jednostką:

Litera h znaczy głębokość, nic więcej

Najważniejsze: hh to głębokość, a nie objętość wody i nie wysokość całego naczynia. Liczy się tylko to, ile centymetrów albo metrów cieczy masz nad sobą.

Zapamiętaj wygodną liczbę: każdy 1 m wody to dodatkowe 10000 Pa, czyli 100 hPa = 10 kPa ciśnienia.

Liczymy ciśnienie na głębokości 2 m

  1. 1

    Nurek zanurzył się w basenie na głębokość 2 m. Gęstość wody to 1000 kg/m³, a g przyjmujemy równe 10 N/kg. Szukamy ciśnienia hydrostatycznego.

    ρ=1000 kgm3,g=10 Nkg,h=2 m\rho = 1000\ \frac{\text{kg}}{\text{m}^3},\quad g = 10\ \frac{\text{N}}{\text{kg}},\quad h = 2\text{ m}
  2. 2

    Zapisujemy wzór na ciśnienie hydrostatyczne.

    p=ρghp = \rho \cdot g \cdot h
  3. 3

    Podstawiamy dane i mnożymy po kolei.

    p=1000102=20000 Pap = 1000 \cdot 10 \cdot 2 = 20000\text{ Pa}
  4. 4

    Zapisujemy wynik z jednostką i zamieniamy na wygodniejsze jednostki.

    p=20000 Pa=200 hPa=20 kPap = 20000\text{ Pa} = 200\text{ hPa} = 20\text{ kPa}
  5. 5

    Skąd wiadomo, że wynik wychodzi w paskalach? Jednostki same układają się w paskale.

    kgm3Nkgm=Nm2=Pa\frac{\text{kg}}{\text{m}^3} \cdot \frac{\text{N}}{\text{kg}} \cdot \text{m} = \frac{\text{N}}{\text{m}^2} = \text{Pa}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Nurek zanurzył się w jeziorze na głębokość 5 m. Gęstość wody wynosi 1000 kg/m³, a g = 10 N/kg. Ile wynosi ciśnienie hydrostatyczne w paskalach?

Paradoks hydrostatyczny — kształt naczynia nie ma znaczenia

Popatrz na wzór jeszcze raz:

Trzy różne naczynia, jedno ciśnienie

  1. 1

    Bierzemy trzy naczynia napełnione wodą do tej samej wysokości 1 m: wąską szklankę, wiadro i dzbanek.

    h=1 m,ρ=1000 kgm3h = 1\text{ m},\quad \rho = 1000\ \frac{\text{kg}}{\text{m}^3}
  2. 2

    W wąskiej szklance mieści się pół litra wody.

    p=1000101=10000 Pap = 1000 \cdot 10 \cdot 1 = 10000\text{ Pa}
  3. 3

    W wiadrze jest 10 litrów, czyli dwadzieścia razy więcej.

    p=1000101=10000 Pap = 1000 \cdot 10 \cdot 1 = 10000\text{ Pa}
  4. 4

    W dzbanku są 2 litry.

    p=1000101=10000 Pap = 1000 \cdot 10 \cdot 1 = 10000\text{ Pa}
  5. 5

    W każdym z nich przy dnie jest dokładnie takie samo ciśnienie — 10000 Pa, czyli 100 hPa. Bo w każdym słup wody ma tę samą wysokość 1 m.

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Dlaczego kształt naczynia nic nie zmienia

Dlaczego tak jest? Bo ciśnienie mówi o sile przypadającej na jednostkę powierzchni. W szerokim naczyniu wody jest więcej, więc naciska większą siłą — ale ta siła rozkłada się na proporcjonalnie większe dno. Iloraz, czyli ciśnienie, wychodzi identyczny.

Dlatego woda w połączonych naczyniach zawsze staje na tym samym poziomie, niezależnie od tego, jak grube są rurki.

Pułapka! Więcej wody to nie większe ciśnienie

Najczęstszy błąd na tej lekcji: przekonanie, że w szerszym naczyniu ciśnienie jest większe, bo wody jest w nim więcej.

NIE. Ilość wody nie występuje we wzorze. Liczy się tylko głębokość i gęstość cieczy.

Probówka i cysterna — ten sam wynik

  1. 1

    Wąska probówka z wodą do wysokości 0,5 m.

    p=1000100,5=5000 Pap = 1000 \cdot 10 \cdot 0{,}5 = 5000\text{ Pa}
  2. 2

    Wielka cysterna z wodą do tej samej wysokości 0,5 m.

    p=1000100,5=5000 Pap = 1000 \cdot 10 \cdot 0{,}5 = 5000\text{ Pa}
  3. 3

    W cysternie wody jest tysiąc razy więcej, a ciśnienie przy dnie jest takie samo.

  4. 4

    Zdanie „w większym zbiorniku ciśnienie jest większe” jest więc błędne. Prawidłowo: w głębszym zbiorniku ciśnienie jest większe.

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Pułapka! Głębokość to nie wysokość naczynia

Drugi częsty błąd: mylenie głębokości z wysokością naczynia. Głębokość hh mierzymy od powierzchni cieczy w dół do punktu, o który pytamy — a nie od krawędzi naczynia.

Zbiornik napełniony tylko do połowy

  1. 1

    Zbiornik ma 3 m wysokości, ale wody jest tylko do połowy, a pytamy o ciśnienie przy dnie.

  2. 2

    Poprawnie: słup wody ma 1,5 m, więc taką głębokość podstawiamy.

    h=1,5 mp=1000101,5=15000 Pah = 1{,}5\text{ m} \Rightarrow p = 1000 \cdot 10 \cdot 1{,}5 = 15000\text{ Pa}
  3. 3

    Błędnie: podstawienie wysokości naczynia daje wynik dwa razy za duży. Powietrze nad wodą nie tworzy słupa cieczy.

    h=3 mp=30000 Pah = 3\text{ m} \Rightarrow p = 30000\text{ Pa}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Pułapka! Trzeci czynnik to metry, nie litry

Trzeci błąd: mnożenie przez objętość zamiast przez głębokość. We wzorze p=ρghp = \rho \cdot g \cdot h trzeci czynnik to zawsze metry, nigdy litry ani metry sześcienne.

Ta sama głębokość, dwie różne ciecze

  1. 1

    Mamy dwa jednakowe zbiorniki. W pierwszym jest woda o gęstości 1000 kg/m³, w drugim olej o gęstości 800 kg/m³. W obu ciecz sięga tak samo wysoko, a my pytamy o ciśnienie na głębokości 3 m.

    h=3 m,g=10 Nkgh = 3\text{ m},\quad g = 10\ \frac{\text{N}}{\text{kg}}
  2. 2

    Liczymy ciśnienie w wodzie.

    p1=1000103=30000 Pap_1 = 1000 \cdot 10 \cdot 3 = 30000\text{ Pa}
  3. 3

    Liczymy ciśnienie w oleju na dokładnie tej samej głębokości.

    p2=800103=24000 Pap_2 = 800 \cdot 10 \cdot 3 = 24000\text{ Pa}
  4. 4

    Porównujemy wyniki. Głębokość identyczna, a ciśnienia różne — bo ciecze mają różne gęstości.

    p1p2=30000 Pa24000 Pa=6000 Pap_1 - p_2 = 30000\text{ Pa} - 24000\text{ Pa} = 6000\text{ Pa}
  5. 5

    Sprawdźmy jeszcze, w jakim stosunku są te ciśnienia. Wychodzi dokładnie tyle, ile wynosi stosunek gęstości.

    p2p1=24000 Pa30000 Pa=0,8=8001000\frac{p_2}{p_1} = \frac{24000\text{ Pa}}{30000\text{ Pa}} = 0{,}8 = \frac{800}{1000}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

W szerokim zbiorniku znajduje się ciecz o gęstości 1200 kg/m³. Czujnik przy pewnej głębokości pokazuje ciśnienie hydrostatyczne 48000 Pa. Przyjmij g = 10 N/kg. Na jakiej głębokości jest czujnik? Podaj wynik w metrach.

Ściąga do zapamiętania

Od czego zależy ciśnienie hydrostatyczne i jak je obliczyć?

Ciecz naciska własnym ciężarem, a ciśnienie hydrostatyczne rośnie z głębokością: p = ρ · g · h. Tu ρ to gęstość cieczy w kg/m³ (woda: 1000 kg/m³), g = 10 N/kg, a h to GŁĘBOKOŚĆ w metrach, mierzona od powierzchni cieczy w dół. Wynik wychodzi w paskalach: 1 m wody to 10000 Pa = 100 hPa = 10 kPa. Przekształcenia: h = p : (ρ · g) oraz ρ = p : (g · h). Paradoks hydrostatyczny: ciśnienie NIE zależy od kształtu naczynia, jego szerokości ani ilości cieczy — tylko od głębokości i gęstości. W probówce i w cysternie napełnionych do 0,5 m przy dnie jest tyle samo, czyli 5000 Pa. Na tej samej głębokości gęstsza ciecz daje większe ciśnienie: woda 30000 Pa, olej o gęstości 800 kg/m³ tylko 24000 Pa przy h = 3 m.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Od czego zależy ciśnienie hydrostatyczne w cieczy?

2

Wąska probówka i szeroka beczka są napełnione wodą do tej samej wysokości 1 m. Gdzie ciśnienie przy dnie jest większe?

3

Ile wynosi ciśnienie hydrostatyczne na głębokości 3 m w wodzie o gęstości 1000 kg/m³? Przyjmij g = 10 N/kg.

4

Do zbiornika dolano wody tak, że jej ilość podwoiła się, ale zbiornik jest szerszy u góry i poziom wody podniósł się tylko odrobinę. Co dzieje się z ciśnieniem przy dnie?

5

Na głębokości 2 m w wodzie o gęstości 1000 kg/m³ ciśnienie wynosi 20000 Pa. Ile wyniesie na tej samej głębokości w cieczy o gęstości 1500 kg/m³?

Następny temat
Ciśnienie atmosferyczne