Zadania tekstowe z równaniem

około 15 minut
W tej lekcji1/17

Cześć! Suma dwóch kolejnych liczb naturalnych wynosi 25. Co to za liczby? Można zgadywać: 10 i 11? Nie, to 21. Może 12 i 13? Tak! Ale zgadywanie działa tylko przy małych liczbach. Równanie znajdzie odpowiedź od razu, choćby suma wynosiła milion. Dziś nauczysz się zamieniać zdania po polsku na równania — to najbardziej praktyczna umiejętność w całej algebrze.

Pięć kroków od treści do odpowiedzi

Każde zadanie tekstowe rozwiązuje się tym samym schematem. Warto go zapamiętać, bo działa zawsze.

Którą wielkość oznaczyć literą

Krok pierwszy jest najważniejszy. Zawsze zapisuj, co oznacza litera — na przykład xx to wiek syna. Bez tego łatwo pogubić się w dłuższym zadaniu.

Ojciec, syn i 48 lat

  1. 1

    Przykład: ojciec jest trzy razy starszy od syna, a razem mają 48 lat.

    razem 48 lat\text{razem } 48 \text{ lat}
  2. 2

    Gdyby xx oznaczało wiek ojca, wiek syna byłby x3\frac{x}{3} — w równaniu pojawiłby się ułamek.

    x+x3=48x + \frac{x}{3} = 48
  3. 3

    Ale jeśli xx to wiek syna, ojciec ma 3x3x i wszystko jest bez ułamków.

    x+3x=48x + 3x = 48
  4. 4

    Redukujemy wyrazy podobne i dzielimy przez cztery.

    4x=48,x=124x = 48, \quad x = 12
  5. 5

    Syn ma 12 lat, a ojciec trzy razy tyle.

    312=363 \cdot 12 = 36
  6. 6

    Sprawdzenie z treścią: 3636 to trzy razy 1212, a razem daje 48. Zgadza się.

    12+36=48  12 + 36 = 48 \; \checkmark
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 6 kroków odsłonięte.

Słownik typowych sformułowań

Największą trudnością jest zamiana polskiego zdania na zapis matematyczny. Oto najczęstsze zwroty:

Liczby kolejne

Liczby kolejne to częsty motyw. Jeśli pierwsza to xx, to następna jest x+1x + 1, a trzecia x+2x + 2. Przy liczbach parzystych albo nieparzystych krok wynosi 22, bo co druga liczba.

Zadania o wieku: różnica się nie zmienia

  1. 1

    Zadania o wieku mają jedną charakterystyczną cechę: gdy mowa o przyszłości albo przeszłości, wszystkim osobom zmienia się wiek o tyle samo.

    Ola: x,mama: x+25\text{Ola: } x, \quad \text{mama: } x + 25
  2. 2

    Jeśli teraz Ola ma xx lat, a mama x+25x + 25, to za 5 lat obie będą starsze o pięć lat.

    x+5orazx+30x + 5 \quad \text{oraz} \quad x + 30
  3. 3

    Różnica wieku nigdy się nie zmienia — to dobra kontrola takich zadań.

    (x+30)(x+5)=25(x + 30) - (x + 5) = 25
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Zadania o obwodzie

Zadania o obwodzie też mają swój schemat. Prostokąt o boku xx i drugim boku o 3 dłuższym ma obwód 2(x+x+3)2(x + x + 3), czyli 4x+64x + 6.

x + 3x
Obwód tego prostokąta to 2(x + x + 3), czyli 4x + 6

Suma dwóch kolejnych liczb wynosi 25

  1. 1

    Wracamy do zadania z początku lekcji. Suma dwóch kolejnych liczb naturalnych wynosi 25. Znajdź te liczby.

    suma=25\text{suma} = 25
  2. 2

    Krok pierwszy: oznaczamy niewiadomą i zapisujemy, co znaczy. Wybieramy tę mniejszą liczbę.

    x=pierwsza (mniejsza) liczbax = \text{pierwsza (mniejsza) liczba}
  3. 3

    Krok drugi: wyrażamy drugą liczbę przez pierwszą. Kolejna liczba naturalna to o jeden więcej.

    x+1=druga liczbax + 1 = \text{druga liczba}
  4. 4

    Krok trzeci: układamy równanie z warunku zadania. Ich suma ma wynosić 25.

    x+(x+1)=25x + (x + 1) = 25
  5. 5

    Krok czwarty: rozwiązujemy. Najpierw redukujemy wyrazy podobne po lewej stronie.

    2x+1=252x + 1 = 25
  6. 6

    Przenosimy jedynkę ze zmienionym znakiem i dzielimy przez dwa.

    2x=24,x=122x = 24, \quad x = 12
  7. 7

    Krok piąty: wracamy do treści. Pierwsza liczba to 12, więc druga to 13.

    12oraz1312 \quad \text{oraz} \quad 13
  8. 8

    Sprawdzenie z treścią zadania, a nie tylko z równaniem: czy 12 i 13 to liczby kolejne? Tak. Czy ich suma to 25? Tak.

    12+13=25  12 + 13 = 25 \; \checkmark
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 8 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Ojciec jest 3 razy starszy od syna. Razem mają 48 lat. Ile lat ma SYN?

x+3x=48x + 3x = 48

Pułapka! Odpowiedź na inne pytanie niż zadane

Najbardziej frustrujący błąd w zadaniach tekstowych: uczeń rozwiązuje równanie bezbłędnie, a i tak traci punkt.

Pułapka! Litera bez opisu, co oznacza

Drugi błąd: oznaczenie niewiadomej bez zapisania, co znaczy. W dłuższym zadaniu z trzema wielkościami łatwo zapomnieć, czy xx to długość, czy szerokość. Jedno zdanie na początku rozwiązuje ten problem raz na zawsze.

Pułapka! Równanie z niewłaściwego warunku

Trzeci błąd: układanie równania z niewłaściwego warunku. Zadanie zwykle podaje kilka informacji — jedna służy do wyrażenia wielkości przez siebie, druga do ułożenia równania.

Pułapka! Sprawdzanie równania zamiast treści

Czwarty błąd: sprawdzanie tylko równania, a nie treści. Jeśli równanie jest źle ułożone, to jego poprawne rozwiązanie nadal będzie złą odpowiedzią. Dlatego sprawdzenie zawsze robimy na oryginalnej treści zadania.

Boki prostokąta z podanego obwodu

  1. 1

    Zadanie: obwód prostokąta wynosi 30 cm. Dłuższy bok jest o 3 cm dłuższy od krótszego. Oblicz długości boków.

    O=30 cmO = 30 \text{ cm}
  2. 2

    Krok pierwszy: oznaczamy KRÓTSZY bok, bo przez niego łatwiej wyrazić dłuższy.

    x=krotszy bokx = \text{krotszy bok}
  3. 3

    Krok drugi: dłuższy bok jest o 3 cm większy.

    x+3=dluzszy bokx + 3 = \text{dluzszy bok}
  4. 4

    Krok trzeci: układamy równanie. Obwód prostokąta to podwojona suma obu boków.

    2(x+x+3)=302(x + x + 3) = 30
  5. 5

    Krok czwarty: rozwiązujemy. Najpierw redukujemy w nawiasie.

    2(2x+3)=302(2x + 3) = 30
  6. 6

    Opuszczamy nawias, mnożąc dwójkę przez każdy wyraz.

    4x+6=304x + 6 = 30
  7. 7

    Przenosimy szóstkę i dzielimy przez cztery.

    4x=24,x=64x = 24, \quad x = 6
  8. 8

    Krok piąty: krótszy bok ma 6 cm, więc dłuższy ma 6+3=96 + 3 = 9 cm. Sprawdzenie z treścią: czy dłuższy jest o 3 cm większy? Tak. Czy obwód wynosi 30?

    2(6+9)=215=30  2(6 + 9) = 2 \cdot 15 = 30 \; \checkmark
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 8 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Kuba pomyślał liczbę, pomnożył przez 5, odjął 3 i otrzymał 32. Jaką liczbę pomyślał?

5x3=325x - 3 = 32

Ściąga do zapamiętania

Jak rozwiązywać zadania tekstowe równaniem?

PIĘĆ KROKÓW: 1) oznacz niewiadomą i ZAPISZ, co oznacza, 2) wyraź pozostałe wielkości przez nią, 3) ułóż równanie z warunku zadania, 4) rozwiąż, 5) sprawdź Z TREŚCIĄ i odpowiedz słowami. Za niewiadomą wybieraj wielkość, przez którą najłatwiej wyrazić resztę (zwykle najmniejszą) — unikniesz ułamków. LICZBY KOLEJNE: x oraz x+1 (parzyste: x oraz x+2). NAJCZĘSTSZY BŁĄD: rozwiązać poprawnie, ale odpowiedzieć na inne pytanie — po rachunku wróć do treści.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Suma dwóch kolejnych liczb naturalnych wynosi 37. Jaka jest MNIEJSZA z nich?

2

Mama jest 4 razy starsza od córki. Razem mają 45 lat. Ile lat ma MAMA?

3

Jak zapisać liczbę o 4 mniejszą od xx?

4

Obwód prostokąta to 26 cm, a dłuższy bok jest o 5 cm dłuższy od krótszego. Ile ma KRÓTSZY bok?

5

Dlaczego w zadaniu o ojcu i synu wygodniej oznaczyć literą wiek SYNA, a nie ojca?

Następny temat
Okrąg i koło — czym się różnią