Odejmowanie liczb całkowitych
W tej lekcji1/16
Masz zł długu u siostry. Nagle mówi: dobra, daruję ci to. Nic ci nie dała, a jednak masz się lepiej o zł! Właśnie odjęliśmy dług, czyli odjęliśmy liczbę ujemną — i wynik urósł. Dziś zobaczysz, że odejmowanie liczb całkowitych nie wymaga żadnych nowych reguł: zamienimy je na znane ci już dodawanie.
Jedna zasada zamiast nowych reguł
Umiesz już dodawać liczby całkowite. To dobra wiadomość, bo odejmowania w ogóle nie musisz się uczyć od nowa — wystarczy je zamienić na dodawanie.
Trzy odejmowania zamienione na dodawania
- 1
Zamiast odejmować , dodajesz . Zamiast odejmować , dodajesz . Zobacz to na trzech przykładach — po zamianie robisz dokładnie to samo, co przy dodawaniu.
- 2
Pierwszy przykład: odejmowana liczba jest dodatnia i większa od pierwszej.
- 3
Drugi: po zamianie obie liczby są ujemne.
- 4
Trzeci: odejmujemy liczbę ujemną, więc po zamianie dodajemy dodatnią.
- 5
Pierwszy przykład na osi: stajesz na i dodajesz , czyli idziesz kroków w lewo. Mijasz zero i lądujesz na .
- 6
Sprawdzenie dodawaniem — wracamy do liczby początkowej, więc się zgadza.
Wszystkie 6 kroków odsłonięte.
Odejmowanie liczby ujemnej, czyli minus przy minusie
Teraz najdziwniejszy moment całej lekcji. Co się dzieje, gdy odejmujesz liczbę ujemną?
Na osi: w lewo czy w prawo
Na osi liczbowej widać to jeszcze prościej:
- odejmujesz liczbę dodatnią — idziesz w LEWO (maleje),
- odejmujesz liczbę ujemną — idziesz w PRAWO (rośnie).
Odejmowanie liczby −6 na osi
- 1
Oś obok pokazuje : start na , sześć kroków w prawo, meta na .
- 2
Sprawdzenie dodawaniem: wracamy do liczby, od której zaczynaliśmy. Wynik jest dobry.
Wszystkie 2 kroków odsłonięte.
Uwaga na kolejność: odejmowanie nie jest przemienne
Przy dodawaniu można było zamienić liczby miejscami i nic się nie działo. Tutaj nie wolno: , ale . To dwie różne liczby — akurat przeciwne do siebie. Kolejność w odejmowaniu jest częścią zadania.
Jak odjąć liczby całkowite — 4 kroki
- 1
Krok 1. Zobacz, co odejmujesz. Weźmy . Odejmowaną liczbą jest , czyli liczba dodatnia. To ona za chwilę zmieni znak.
- 2
Krok 2. Zamień odejmowanie na dodawanie liczby przeciwnej. Minus działania staje się plusem, a staje się . Zapisujemy: . Od tej chwili to zwykłe dodawanie, które już umiesz.
- 3
Krok 3. Policz dodawanie starą regułą. Obie liczby są ujemne, więc znaki takie same: dodajesz wartości i zostawiasz wspólny minus. Wychodzi .
- 4
Krok 4. Sprawdź wynik dodawaniem. Do wyniku dodaj odjętą liczbę: . Wróciliśmy do liczby początkowej, więc wszystko się zgadza.
Wszystkie 4 kroków odsłonięte.
Wieczorem termometr pokazywał . W nocy temperatura spadła o stopni. Ile stopni pokazał termometr rano? Wpisz liczbę (może być ujemna).
Pułapka! Zgubiony drugi minus w
Najczęstszy błąd tej lekcji: uczeń widzi , drugiego minusa jakoś nie zauważa i liczy . A poprawny wynik to — różnica aż o sześć!
Skąd bierze się ? Odjąć to dodać liczbę przeciwną do , czyli dodać :
Model długu: umorzenie nie może zubożyć
Model długu. Masz zł i jeszcze zł długu, który ktoś ci umarza. Zabranie długu nie może cię zubożyć — po umorzeniu masz się lepiej, więc wynik musi być większy niż . Odpowiedź jest mniejsza od , więc od razu widać, że coś poszło nie tak.
Model osi: ruch idzie w prawo
Model osi. Odejmowanie liczby ujemnej to ruch w prawo. Startujesz z i idziesz w prawo o : , , . Nie da się przy tym wylądować na , bo leży w lewo od startu.
Sprawdzenie dodawaniem trwa dwie sekundy
Sprawdzenie dodawaniem. Wynik : czy ? Tak. Wynik : czy ? Nie, wychodzi . Ten test wyłapuje zgubiony minus w dwie sekundy.
Liczymy i sprawdzamy dodawaniem
- 1
Zadanie: ile wynosi ? Odejmowaną liczbą jest , czyli liczba ujemna. To ten przypadek, w którym wynik urośnie.
Jak myślisz, ile wyjdzie?
- 2
Zamieniamy odejmowanie na dodawanie liczby przeciwnej. Liczbą przeciwną do jest , więc zamiast odejmować , dodajemy .
- 3
Zostało zwykłe dodawanie dwóch liczb dodatnich: .
- 4
Sprawdzamy na osi. Odejmujemy liczbę ujemną, więc idziemy w prawo: z sześć kroków to , , , , , . Lądujemy na .
- 5
Sprawdzenie dodawaniem: do wyniku dodajemy liczbę odejmowaną, czyli . Wychodzi — dokładnie ta liczba, od której zaczynaliśmy.
- 6
Kontrola sensu: masz zł i ktoś umarza ci zł długu. Jesteś na plusie o zł. Wzór, oś i portfel mówią to samo.
Wszystkie 6 kroków odsłonięte.
Bartek ma na koncie zł. Kolega umorzył mu zł długu, a potem Bartek pożyczył jeszcze zł. Jaki jest teraz jego stan konta? Wpisz liczbę (może być ujemna).
Ściąga do zapamiętania
Jak odejmować liczby całkowite?
Odjąć liczbę to dodać liczbę przeciwną: . Żadnych nowych reguł — po zamianie liczysz jak przy dodawaniu. Przykłady: , , . Odjęcie liczby ujemnej powiększa wynik (umorzony dług!), na osi to ruch w prawo; odjęcie dodatniej to ruch w lewo. Odejmowanie nie jest przemienne: , a . Wynik zawsze sprawdź dodawaniem: .
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Ile wynosi ?
Ile wynosi ?
Ile wynosi ?
Które zdanie o odejmowaniu jest prawdziwe?
Ala ma na koncie zł. Mama umarza jej zł długu. Jaki jest teraz stan konta Ali?