Objętość i jednostki objętości

około 12 minut
W tej lekcji1/13

Cześć! Na butelce wody piszą 1,5 litra. Na kartonie mleka 1000 ml. W przepisie na ciasto: 250 ml śmietany. A na akwarium: 60 litrów. Wszystkie te napisy mówią o tej samej rzeczy — o objętości, czyli o tym, ile się w czymś mieści. Dziś uporządkujemy jednostki tak, żebyś umiał przeskakiwać między nimi w pamięci.

Objętość, czyli ile się mieści

Objętość mówi, ile miejsca zajmuje bryła albo ile płynu się w niej zmieści. Mierzymy ją sześcianami jednostkowymi — małymi kostkami o krawędzi 1 cm, 1 dm albo 1 m.

Litry i mililitry: druga rodzina jednostek

Obok jednostek sześciennych istnieje druga rodzina, używana do płynów: litry i mililitry. I tu najważniejszy most między obiema rodzinami, który warto znać na pamięć:

Przeliczniki — dlaczego akurat 1000?

Przy długości przeliczniki to 10 i 100. Przy objętości robią się znacznie większe:

Układamy decymetrową kostkę z kosteczek

10 cm10 cm10
Kostka o krawędzi 1 dm, czyli 10 cm
  1. 1

    W jednym rzędzie wzdłuż krawędzi zmieści się dziesięć kosteczek o boku 1 cm.

    1010
  2. 2

    Rzędów w jednej warstwie jest również dziesięć, więc cała warstwa to sto kosteczek.

    1010=10010 \cdot 10 = 100
  3. 3

    Warstw trzeba ułożyć dziesięć, żeby dojść do góry.

    10010=1000100 \cdot 10 = 1000
  4. 4

    Dlatego decymetr sześcienny to tysiąc centymetrów sześciennych — to nie umowa, tylko wynik układania.

    1 dm3=1000 cm31\ \text{dm}^3 = 1000\ \text{cm}^3
  5. 5

    Przelicznik długości podnosimy do trzeciej potęgi, bo objętość ma trzy wymiary. Ta sama zasada działa wyżej.

    1 m3=100100100=1 000 000 cm31\ \text{m}^3 = 100 \cdot 100 \cdot 100 = 1\ 000\ 000\ \text{cm}^3
  6. 6

    Milion centymetrów sześciennych w jednym metrze sześciennym. To liczba, która zaskakuje, ale wynika wprost z rachunku.

    1 m3=1 000 000 cm31\ \text{m}^3 = 1\ 000\ 000\ \text{cm}^3
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 6 kroków odsłonięte.

Mnożymy czy dzielimy?

Kierunek zamiany rozstrzyga jedna tabelka:

Ile mililitrów ma 2,5 litra?

  1. 1

    Zadanie: butelka ma pojemność 2,5 litra. Ile to mililitrów? Najpierw ustalamy kierunek zamiany.

    2,5 l=? ml2{,}5 \text{ l} = ? \text{ ml}
  2. 2

    Mililitry są MNIEJSZE od litrów, więc będzie ich WIĘCEJ. Liczba musi urosnąć, czyli mnożymy.

    1 l=1000 ml1 \text{ l} = 1000 \text{ ml}
  3. 3

    Mnożymy przez 1000, czyli przesuwamy przecinek o trzy miejsca w prawo.

    2,51000=25002{,}5 \cdot 1000 = 2500
  4. 4

    Butelka mieści 2500 mililitrów. A ponieważ mililitr to to samo co centymetr sześcienny, możemy zapisać to również tak.

    2500 ml=2500 cm32500 \text{ ml} = 2500 \text{ cm}^3
  5. 5

    Kontrola: 2500 to liczba większa niż 2,5. Zgadza się — zamienialiśmy na mniejszą jednostkę, więc liczba musiała urosnąć.

    2,5 l=2500 ml=2500 cm32{,}5 \text{ l} = 2500 \text{ ml} = 2500 \text{ cm}^3
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Ile mililitrów ma 0,75 litra soku?

0,75 l=? ml0{,}75 \text{ l} = ? \text{ ml}
ml

Pułapka! Przelicznik 100 zamiast 1000

Przy jednostkach długości i pola przeliczniki wynoszą 10 i 100, więc ręka sama pisze setkę także przy objętości. To błąd, który potrafi zmienić wynik dziesięciokrotnie.

Pułapka! Mnożenie zamiast dzielenia

Drugi częsty błąd to mylenie kierunku. Uczeń zamienia 3000 ml na litry i mnoży zamiast dzielić, otrzymując 3 000 000 litrów.

Kontrola zdrowego rozsądku ratuje natychmiast: trzy miliony litrów to objętość basenu, a nie butelki. Poprawnie 3000:1000=33000 : 1000 = 3 litry.

Wanna, akwarium i pokój

  1. 1

    Zadanie: wanna ma pojemność 0,2 metra sześciennego. Ile to litrów? Zaczynamy od przypomnienia mostu między jednostkami.

    1 m3=1000 dm3=1000 litrow1 \text{ m}^3 = 1000 \text{ dm}^3 = 1000 \text{ litrow}
  2. 2

    Mnożymy przez 1000, bo litry są mniejsze od metrów sześciennych.

    0,21000=2000{,}2 \cdot 1000 = 200
  3. 3

    W wannie mieści się 200 litrów wody. Teraz drugie zadanie: akwarium ma 60 litrów. Ile to centymetrów sześciennych?

    60 l=? cm360 \text{ l} = ? \text{ cm}^3

    Jak myślisz, ile wyjdzie?

  4. 4

    Litr to 1000 mililitrów, a mililitr to centymetr sześcienny. Znów mnożymy przez 1000.

    601000=6000060 \cdot 1000 = 60000
  5. 5

    Sześćdziesiąt tysięcy centymetrów sześciennych. Liczba jest ogromna, dlatego przy większych pojemnościach wygodniej mówić o litrach niż o centymetrach sześciennych.

    60 l=60000 cm360 \text{ l} = 60000 \text{ cm}^3
  6. 6

    I na koniec skala, która robi wrażenie: pokój o wymiarach 4 na 5 na 3 metry ma objętość 60 metrów sześciennych, czyli 60 tysięcy litrów powietrza.

    453=60 m3=60000 litrow4 \cdot 5 \cdot 3 = 60 \text{ m}^3 = 60000 \text{ litrow}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 6 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Ile litrów to 5000 centymetrów sześciennych?

5000 cm3=? litrow5000 \text{ cm}^3 = ? \text{ litrow}
l

Ściąga do zapamiętania

Jakie są jednostki objętości i przeliczniki między nimi?

Objętość mierzymy sześcianami jednostkowymi: cm sześcienny, dm sześcienny, m sześcienny. MOST DO PŁYNÓW: 1 dm sześcienny = 1 LITR, 1 cm sześcienny = 1 MILILITR. PRZELICZNIKI: 1 dm sześc. = 1000 cm sześc., 1 m sześc. = 1000 dm sześc. = 1000 litrów, 1 m sześc. = 1 000 000 cm sześc., 1 litr = 1000 ml. Przy objętości przelicznik to zawsze 1000, nie 100 — bo objętość ma trzy wymiary. Mniejsza jednostka = większa liczba.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Ile mililitrów mieści się w 1 litrze?

2

Ile litrów wody mieści zbiornik o objętości 3 metrów sześciennych?

3

Ile centymetrów sześciennych ma 1 metr sześcienny?

4

Kubek ma pojemność 250 ml. Ile takich kubków napełnisz z 2-litrowej butelki?

5

Tomek zamienił 4000 ml na litry i otrzymał 4 000 000 litrów. Co zrobił źle?

Następny temat
Objętość prostopadłościanu i sześcianu