Obliczenia pieniężne — trudniejsze zadania

około 12 minut
W tej lekcji1/14

Cześć! Masz 50 zł i listę zakupów: trzy zeszyty po 4,50 zł i dwa długopisy po 3,20 zł. Wystarczy? A ile dostaniesz reszty? To zadanie ma trzy kroki i każdy z nich umiesz — trzeba je tylko ustawić w odpowiedniej kolejności. Dziś zajmiemy się właśnie takimi zadaniami: wieloetapowymi, dokładnie takimi, jakie spotkasz przy prawdziwej kasie.

Pieniądze to ułamki dziesiętne w przebraniu

Cena 4,50 zł to nic innego niż liczba 4,54{,}5 — cztery złote i pięćdziesiąt groszy. Wszystkie reguły znane z ułamków dziesiętnych działają tu bez zmian.

Ta sama cena w trzech zapisach

  1. 1

    Liczbę 4,54{,}5 w cenniku zapisujemy jako 4,50 zł, czyli cztery złote i pięćdziesiąt groszy.

    4,5=4,50 zl=450 gr4{,}5 = 4{,}50 \text{ zl} = 450 \text{ gr}
  2. 2

    Liczba 4,054{,}05 to tylko pięć groszy ponad cztery złote.

    4,05 zl=405 gr4{,}05 \text{ zl} = 405 \text{ gr}
  3. 3

    Liczba całkowita w cenniku też dostaje dwie cyfry po przecinku.

    12=12,00 zl=1200 gr12 = 12{,}00 \text{ zl} = 1200 \text{ gr}
  4. 4

    Zwróć uwagę na różnicę między 4,50 a 4,05 — to zupełnie inne kwoty, choć wyglądają podobnie. Pierwsza to pół złotówki, druga to pięć groszy.

    4,504,05=0,454{,}50 - 4{,}05 = 0{,}45
  5. 5

    Tak samo zamieniamy każdą inną cenę na grosze: mnożymy przez sto, czyli przesuwamy przecinek o dwa miejsca.

    3,20 zl=320 gr3{,}20 \text{ zl} = 320 \text{ gr}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Trzy typy zadań, które spotkasz najczęściej

Typ pierwszy: zakupy i reszta. Liczysz koszt każdej pozycji osobno, sumujesz, a potem odejmujesz od kwoty, którą płacisz. Trzy kroki, zawsze w tej samej kolejności.

Skąd wiadomo, że jedna czwarta ceny to dzielenie przez 4

  1. 1

    Kurtka kosztuje 160 zł i tanieje o jedną czwartą ceny. Zanim policzysz, zobacz to na pasku poniżej: cała cena podzielona na cztery równe kawałki. Jeden kawałek to właśnie jedna czwarta.

    160 zl=4 kawalki160 \text{ zl} = 4 \text{ kawalki}
  2. 2

    Skoro cztery kawałki dają razem 160 zł, to jeden kawałek wart jest czterdzieści złotych. To jest obniżka.

    160:4=40 zl160 : 4 = 40 \text{ zl}
  3. 3

    Nową cenę dostajemy przez odjęcie obniżki od ceny wyjściowej.

    16040=120 zl160 - 40 = 120 \text{ zl}
  4. 4

    Sprytniej: skoro odpada jeden kawałek, zostają trzy — i nowa cena wychodzi od razu.

    340=120 zl3 \cdot 40 = 120 \text{ zl}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Typ trzeci: podział i porównanie ofert

Rozłożenie kwoty na raty to zwykłe dzielenie. A porównanie ofert to policzenie obu i sprawdzenie, która wychodzi taniej.

Zakupy z resztą, krok po kroku

  1. 1

    Zadanie z początku lekcji: trzy zeszyty po 4,50 zł i dwa długopisy po 3,20 zł. Płacisz banknotem 50 zł. Ile dostaniesz reszty?

    34,50+23,203 \cdot 4{,}50 + 2 \cdot 3{,}20

    Jak myślisz, ile wyjdzie?

  2. 2

    Krok pierwszy: liczymy koszt zeszytów. Trzy razy cztery i pół złotego.

    34,50=13,503 \cdot 4{,}50 = 13{,}50
  3. 3

    Krok drugi: liczymy koszt długopisów.

    23,20=6,402 \cdot 3{,}20 = 6{,}40
  4. 4

    Krok trzeci: sumujemy oba koszty. Przy dodawaniu pisemnym pamiętaj o wyrównaniu przecinków pod sobą.

    13,50+6,40=19,9013{,}50 + 6{,}40 = 19{,}90
  5. 5

    Krok czwarty: odejmujemy sumę od kwoty, którą płacimy.

    5019,90=30,1050 - 19{,}90 = 30{,}10
  6. 6

    Reszta wynosi 30,10 zł. Kontrola zdrowego rozsądku: zakupy kosztowały niecałe 20 zł, więc z pięćdziesiątki musi zostać nieco ponad 30 zł. Pasuje.

    30,10 zl30{,}10 \text{ zl}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 6 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Kupujesz 4 bułki po 1,20 zł i mleko za 3,80 zł. Ile groszy reszty dostaniesz z banknotu 10 zł? Podaj wynik w GROSZACH.

10(41,20+3,80)10 - (4 \cdot 1{,}20 + 3{,}80)
gr

Pułapka! Mylenie złotych z groszami w zapisie

Najgroźniejszy błąd w zadaniach pieniężnych nie dotyczy rachunku, tylko zapisu.

Drugi błąd: przecinek nie stoi pod przecinkiem

Drugi błąd to dodawanie kwot bez wyrównania przecinków. Licząc 12,50+3,2512{,}50 + 3{,}25 pisemnie, trzeba ustawić przecinek pod przecinkiem. Wyrównanie do prawej strony, jak przy liczbach całkowitych, daje bzdurę.

Trzeci błąd: odpowiedź na inne pytanie

Trzeci błąd to odpowiedź na inne pytanie, niż zadano. Zadanie o przecenie może pytać o obniżkę albo o nową cenę. Przeczytaj ostatnie zdanie treści dwa razy, zanim wpiszesz wynik.

Oszczędzanie na rower

  1. 1

    Zadanie: rower kosztuje 480 zł. Zosia ma już 120 zł i odkłada 15 zł tygodniowo. Po ilu tygodniach uzbiera całą kwotę?

    480120=?480 - 120 = ?
  2. 2

    Krok pierwszy: ile jeszcze brakuje? Odejmujemy to, co już ma, od ceny roweru.

    480120=360480 - 120 = 360
  3. 3

    Krok drugi: ile tygodni potrzeba, żeby uzbierać 360 zł po 15 zł tygodniowo? To dzielenie.

    360:15=24360 : 15 = 24
  4. 4

    Zosia potrzebuje 24 tygodni, czyli niecałe pół roku. Sprawdzenie mnożeniem.

    2415=36024 \cdot 15 = 360
  5. 5

    Kontrola całości: 120+360=480120 + 360 = 480, czyli dokładnie cena roweru. Wszystko się zgadza.

    120+360=480120 + 360 = 480
  6. 6

    A gdyby sklep obniżył cenę o jedną czwartą? Obniżka to 480:4=120480 : 4 = 120 zł, więc rower kosztowałby 360 zł. Zosia miałaby do uzbierania tylko 240 zł, czyli 16 tygodni zamiast 24.

    360120=240,240:15=16360 - 120 = 240, \quad 240 : 15 = 16
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 6 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Kurtka kosztowała 200 zł i staniała o jedną piątą ceny. Ile złotych kosztuje teraz?

20015200200 - \frac{1}{5} \cdot 200

Ściąga do zapamiętania

Jak rozwiązywać zadania z pieniędzmi?

Ceny to ułamki dziesiętne: 4,50 zł to 4 zł 50 gr, a 4,05 zł to 4 zł 5 gr — pilnuj DWÓCH cyfr po przecinku. Można też liczyć w groszach (razy 100), żeby pozbyć się przecinków. ZAKUPY Z RESZTĄ: policz każdą pozycję, zsumuj, odejmij od zapłaconej kwoty. OBNIŻKA: najpierw ile wynosi, potem odejmij od ceny (albo od razu licz to, co zostaje). Czytaj pytanie do końca: o obniżkę czy o nową cenę? Zawsze sprawdzaj wynik na oko.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Ile to jest 7,05 zł?

2

Kupujesz 5 batonów po 2,40 zł. Ile zapłacisz?

3

Gra kosztuje 240 zł, ale można ją rozłożyć na 6 równych rat. Ile wynosi jedna rata?

4

Plecak kosztował 150 zł i staniał o jedną trzecią ceny. Ile wynosi OBNIŻKA?

5

Sklep sprzedaje sok po 3 zł za butelkę albo zgrzewkę 6 butelek za 15 zł. O ile taniej wychodzi zgrzewka?

Następny temat
Trudniejsze obliczenia kalendarzowe i zegarowe