Mnożenie sum algebraicznych
W tej lekcji1/21
Cześć! Działka ma wymiary na metrów. Powiększamy ją o 3 metry w jedną stronę i o 2 metry w drugą. Nowe pole to — ale ile to naprawdę? Okazuje się, że powstają CZTERY kawałki, nie dwa. Dziś nauczysz się mnożyć nawias przez nawias tak, żeby żaden kawałek nie umknął.
Każdy z każdym
Reguła mnożenia sum algebraicznych:
Skąd się bierze reguła — z geometrii
Skąd to się bierze? Z geometrii. Prostokąt o bokach i dzieli się na cztery mniejsze prostokąty.
Pole całości to suma pól czterech części — dokładnie to, co mówi wzór.
Przykład podstawowy
- 1
Ile wynosi ? Potraktuj drugi nawias jak jedną liczbę i rozbij pierwszy.
- 2
Po opuszczeniu nawiasów masz cztery iloczyny, po jednym z każdej pary wyrazów.
- 3
Te same cztery iloczyny można wypisać od razu, każdy z każdym. Pierwszy z pierwszym:
- 4
Pierwszy z drugim:
- 5
Drugi z pierwszym:
- 6
Drugi z drugim:
- 7
Suma czterech iloczynów, a po redukcji wyrazów podobnych wynik końcowy.
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Jak nie zgubić żadnego iloczynu
Kolejność mnożenia — trzymaj się jednej i zawsze tej samej, żeby nic nie pominąć. Najpopularniejsza to: pierwszy z pierwszym, pierwszy z drugim, drugi z pierwszym, drugi z drugim.
Kontrola liczby iloczynów: pomnóż liczbę wyrazów w nawiasach. Dwa razy dwa to cztery. Trzy razy dwa to sześć. Jeśli wyszło ci mniej — coś się zgubiło.
Znaki wędrują razem z wyrazami
Znaki obsługujemy tak, jak przy zwykłym mnożeniu liczb — wyraz idzie razem ze swoim znakiem.
Mnożenie nawiasów ze znakiem minus
- 1
Drugim wyrazem pierwszego nawiasu jest , nie .
- 2
Wypisujemy cztery iloczyny. Pierwszy z pierwszym:
- 3
Pierwszy z drugim:
- 4
Drugi z pierwszym — minus wędruje razem z dwójką:
- 5
Drugi z drugim:
- 6
Po redukcji wyrazów podobnych dostajemy wynik.
- 7
Oba wyrazy ujemne dają dodatni iloczyn. Ostatni iloczyn to .
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Znak wyrazu wolnego zależy od znaków w nawiasach
Porównaj trzy podobne mnożenia i przyjrzyj się ostatniej kolumnie:
Dłuższe nawiasy i trzy nawiasy naraz
Dłuższe nawiasy rządzą się tą samą zasadą.
Kontrola wyniku przez podstawienie
- 1
Kontrola przez podstawienie działa tu wyjątkowo dobrze. Podstaw do obu postaci wyrażenia.
- 2
Najpierw postać z nawiasami.
- 3
Teraz postać po wymnożeniu.
- 4
Zgadza się, więc mnożenie było poprawne.
- 5
Tą samą metodą wykryjesz błąd. Gdyby ktoś zapisał , podstawienie dałoby siódemkę zamiast dwunastki.
Wszystkie 5 kroków odsłonięte.
Mnożymy nawiasy ze znakami
- 1
Zadanie: wykonaj mnożenie i uprość wynik.
- 2
Wypisujemy wyrazy ze znakami. Pierwszy nawias: oraz minus trzy. Drugi: oraz plus cztery.
- 3
Iloczyn pierwszy: pierwszy wyraz razy pierwszy wyraz.
- 4
Iloczyn drugi: pierwszy razy drugi.
- 5
Iloczyn trzeci: drugi razy pierwszy. Minus wędruje razem z trójką.
- 6
Iloczyn czwarty: drugi razy drugi.
- 7
Zapisujemy wszystkie cztery. Sprawdzamy liczbę: dwa razy dwa to cztery — komplet.
- 8
Redukujemy wyrazy podobne — dwa środkowe.
- 9
Wynik końcowy.
- 10
Sprawdzenie dla . Pierwotne: . Wynik: . Zgadza się.
Wszystkie 10 kroków odsłonięte.
Wykonaj mnożenie . Podaj wyraz wolny (samą liczbę).
Pułapka! Tylko dwa iloczyny zamiast czterech
Najgroźniejszy błąd w tym temacie.
Kontrola: policz iloczyny przed redukcją
Kontrola: policz iloczyny. Dwa wyrazy razy dwa wyrazy to cztery iloczyny. Zawsze.
| Nawiasy | Ile iloczynów |
|---|---|
| 4 | |
| 6 | |
| 9 |
Pułapka! Zgubiony znak przy iloczynie mieszanym
Błąd drugi: zgubiony znak przy iloczynie mieszanym.
W trzeci iloczyn to , nie . Minus należy do dwójki.
Pułapka! Iks razy iks to nie iks plus iks
Błąd trzeci: pomylenie z .
, a nie . Przy mnożeniu nawiasów pierwszy iloczyn to zawsze kwadrat, jeśli oba nawiasy mają .
Pułapka! Brak redukcji na końcu
Błąd czwarty: brak redukcji na końcu. Zapis nie jest odpowiedzią końcową — trzeba jeszcze połączyć wyrazy podobne.
Pułapka! Trzy nawiasy naraz
Błąd piąty: mnożenie trzech nawiasów naraz. liczymy etapami — najpierw dwa pierwsze, potem wynik przez trzeci. Skrótu tu nie ma.
Powiększona działka
- 1
Wracamy do zadania z początku. Działka ma na metrów. Wydłużamy ją o 3 m i poszerzamy o 2 m. Jakie będzie nowe pole?
- 2
Mnożymy każdy z każdym — cztery iloczyny.
- 3
Zapisujemy wynik.
- 4
Każdy składnik ma sens geometryczny: to stara działka, i to dwa dobudowane pasy, a szóstka to narożnik, o którym najłatwiej zapomnieć.
- 5
Konkretne liczby: m, m. Stare pole to 80 m kwadratowych.
- 6
Nowe wymiary to 13 m na 10 m, więc pole liczone wprost wynosi 130.
- 7
Ze wzoru: .
- 8
Zgadza się. Przyrost to 50 metrów kwadratowych, a bez narożnika wyszłoby tylko 44 — i to jest ten kawałek, który znika przy mnożeniu tylko dwóch wyrazów.
Wszystkie 8 kroków odsłonięte.
Wykonaj mnożenie . Podaj współczynnik przy (środkowy wyraz).
Ściąga do zapamiętania
Jak pomnożyć sumę przez sumę i ile ma wyjść iloczynów?
Każdy z każdym: . Dwa razy dwa wyrazy to cztery iloczyny — wypisz je, zanim zredukujesz.
• Kontrola liczby składników: pomnóż liczby wyrazów w nawiasach, iloczynów.
• Znaki wędrują z wyrazami: w drugim wyrazem jest . Minus razy minus daje plus.
• Na końcu zawsze redukcja wyrazów podobnych.
• Trzy nawiasy mnoży się etapami.
• Sprawdzenie: podstaw do obu postaci — muszą dać tę samą liczbę.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Wykonaj mnożenie:
Wykonaj mnożenie:
Ile iloczynów powstaje przy mnożeniu ?
Wykonaj mnożenie:
Uczeń zapisał . Co pominął?