Jednostki w zadaniach praktycznych

około 15 minut
W tej lekcji1/19

Cześć! Działka ma 15 arów. To dużo czy mało? Ile to metrów kwadratowych? A hektar — czy zmieści się na nim boisko? Jednostki powierzchni i objętości mają swoje pułapki, bo ich przeliczniki nie wynoszą 10 ani 100, tylko znacznie więcej. Dziś raz na zawsze je uporządkujemy.

Dlaczego przeliczniki są tak duże

Przy długości przelicznik między metrem a centymetrem wynosi 100. Ale przy polu ta setka podnosi się do kwadratu, a przy objętości do trzeciej potęgi.

10 dm10 dm
Kwadrat o boku 1 m to 10 na 10 decymetrów — sto kratek. Ten sam kwadrat liczony w centymetrach ma bok 100 cm i mieści 10 000 kratek

Skąd bierze się dziesięć tysięcy

101010
Metr sześcienny to kostka 10 na 10 na 10 decymetrów — tysiąc kostek o boku 1 dm
  1. 1

    Dlaczego akurat tyle? Bo metr kwadratowy to kwadrat o boku 1 m, czyli 100 cm na 100 cm.

    1 m=100 cm1 \text{ m} = 100 \text{ cm}
  2. 2

    Mieści się w nim dziesięć tysięcy małych kwadracików o boku 1 cm.

    100100=10000100 \cdot 100 = 10\,000
  3. 3

    Podobnie metr sześcienny to kostka 100 na 100 na 100 cm, czyli milion małych kostek.

    100100100=1000000100 \cdot 100 \cdot 100 = 1\,000\,000
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

To jedyna rzecz, którą trzeba tu zrozumieć

To jedyna rzecz, którą trzeba tu zrozumieć — reszta wynika już sama.

Przeliczniki, które wystarczy mieć pod ręką

ZamianaPrzelicznik
11 m kw. na cm kw.1000010\,000
11 km kw. na m kw.10000001\,000\,000
11 m sześc. na cm sześc.10000001\,000\,000
11 dm sześc. na cm sześc.10001000

Zapamiętaj regułę zamiast tabeli: przelicznik długości podnieś do potęgi równej liczbie wymiarów.

Ary, hektary i litry

Do mierzenia gruntów używa się dwóch wygodnych jednostek pośrednich:

10 m10 m
Ar to kwadrat o boku 10 m, czyli sto metrów kwadratowych

Objętość i litry

Tu most między dwiema rodzinami jednostek warto znać na pamięć:

111
Litr to kostka o krawędzi 1 dm, czyli decymetr sześcienny

Ile kosztuje wykafelkowanie łazienki

  1. 1

    Zadanie: łazienka ma podłogę 3 m na 2,5 m. Płytki kosztują 60 zł za metr kwadratowy, a sprzedawane są w pudełkach po 2500 cm kwadratowych. Ile pudełek trzeba kupić i ile to będzie kosztować?

    3×2,5 m3 \times 2{,}5 \text{ m}
  2. 2

    Krok pierwszy: pole podłogi w metrach kwadratowych.

    P=32,5=7,5 m kw.P = 3 \cdot 2{,}5 = 7{,}5 \text{ m kw.}
  3. 3

    Krok drugi: zamieniamy pojemność pudełka na metry kwadratowe, żeby jednostki pasowały. Dzielimy przez 10 000.

    2500:10000=0,25 m kw.2500 : 10000 = 0{,}25 \text{ m kw.}
  4. 4

    Jedno pudełko starcza na ćwierć metra kwadratowego. Krok trzeci: liczymy, ile pudełek potrzeba.

    7,5:0,25=30 pudelek7{,}5 : 0{,}25 = 30 \text{ pudelek}
  5. 5

    Krok czwarty: koszt płytek według ceny za metr kwadratowy.

    7,560=450 zl7{,}5 \cdot 60 = 450 \text{ zl}
  6. 6

    Trzeba kupić 30 pudełek za łącznie 450 zł. Sprawdzenie jednostek: wszystko liczyliśmy w metrach kwadratowych, więc wynik jest spójny.

    30 pudelek,  450 zl30 \text{ pudelek}, \; 450 \text{ zl}
  7. 7

    Uwaga praktyczna: przy kafelkowaniu zawsze kupuje się kilka procent zapasu na przycięcia i stłuczki. W realnym zadaniu warto o tym wspomnieć w odpowiedzi.

    +zapas na przyciecia+ \text{zapas na przyciecia}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 7 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Ile metrów kwadratowych ma działka o powierzchni 8 arów?

8 arow=? m kw.8 \text{ arow} = ? \text{ m kw.}

Pułapka! Przelicznik 100 zamiast 10 000

Najczęstszy błąd polega na użyciu przelicznika długości tam, gdzie chodzi o pole albo objętość.

Zadanie: pokój ma 12 m kwadratowych. Ile to centymetrów kwadratowych? Błędnie: 12100=120012 \cdot 100 = 1200 cm kwadratowych.

Poprawny rachunek i kontrola zdrowego rozsądku

  1. 1

    Poprawnie zamieniamy przelicznikiem kwadratowym, czyli przez dziesięć tysięcy.

    1210000=120000 cm212 \cdot 10\,000 = 120\,000 \text{ cm}^2
  2. 2

    Kontrola zdrowego rozsądku: 1200 cm kwadratowych to kwadrat o boku niecałych 35 cm.

    120034,6 cm\sqrt{1200} \approx 34{,}6 \text{ cm}
  3. 3

    To mniej niż kartka papieru. Pokój na pewno tyle nie ma, więc błędna odpowiedź odpada od razu.

    1200 cm212 m21200 \text{ cm}^2 \ne 12 \text{ m}^2
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 3 kroków odsłonięte.

Poprawne przeliczniki i częste pomyłki

W tych trzech zamianach pomyłka wraca najczęściej.

Pułapka! Liczenie z pomieszanymi jednostkami

Drugi błąd: liczenie z pomieszanymi jednostkami. Jeśli w zadaniu jedne wymiary są w metrach, a inne w centymetrach, wynik będzie bez sensu, choćby rachunek był poprawny. Ujednolicaj jednostki, ZANIM zaczniesz mnożyć.

Pułapka! Mylenie ara z hektarem

Trzeci błąd: mylenie ara z hektarem. Ar to 100 m kwadratowych, a hektar sto razy więcej, czyli 10 000. Działka 15-arowa to 1500 m kw., a nie 150 000.

Pułapka! Litr to decymetr, a nie metr sześcienny

Czwarty błąd: przy litrach zapominanie, że litr to decymetr sześcienny, a nie metr. Metr sześcienny to aż tysiąc litrów.

Uniwersalna kontrola: czy wynik jest realistyczny

Mieszkanie ma kilkadziesiąt metrów kwadratowych, wanna kilkaset litrów, działka kilkanaście arów. Jeśli wychodzi coś zupełnie innego, wróć do przeliczników.

Basen, boisko i beczka

  1. 1

    Zadanie pierwsze: basen ma wymiary 25 m na 10 m i głębokość 2 m. Ile litrów wody się w nim zmieści?

    25×10×2 m25 \times 10 \times 2 \text{ m}

    Jak myślisz, ile wyjdzie?

  2. 2

    Liczymy objętość w metrach sześciennych.

    V=25102=500 m szesc.V = 25 \cdot 10 \cdot 2 = 500 \text{ m szesc.}
  3. 3

    Zamieniamy na litry. Jeden metr sześcienny to tysiąc litrów.

    5001000=500000 litrow500 \cdot 1000 = 500\,000 \text{ litrow}
  4. 4

    Pół miliona litrów. Zadanie drugie: boisko ma 105 m na 68 m. Ile to arów i ile hektarów?

    105×68 m105 \times 68 \text{ m}
  5. 5

    Najpierw pole w metrach kwadratowych.

    P=10568=7140 m kw.P = 105 \cdot 68 = 7140 \text{ m kw.}
  6. 6

    Zamieniamy na ary, dzieląc przez 100.

    7140:100=71,4 ara7140 : 100 = 71{,}4 \text{ ara}
  7. 7

    I na hektary, dzieląc przez 10 000.

    7140:10000=0,714 ha7140 : 10000 = 0{,}714 \text{ ha}
  8. 8

    Boisko piłkarskie to około trzy czwarte hektara — dobra intuicja do zapamiętania. Za każdym razem, gdy w zadaniu pojawia się hektar, wyobraź sobie boisko.

    boisko0,7 ha\text{boisko} \approx 0{,}7 \text{ ha}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 8 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Zbiornik ma objętość 3 metrów sześciennych. Ile to litrów?

3 m3=? litrow3 \text{ m}^3 = ? \text{ litrow}

Ściąga do zapamiętania

Jak przeliczać jednostki pola i objętości?

Przelicznik długości podnosi się do potęgi równej liczbie wymiarów: pole do kwadratu, objętość do sześcianu.
1 m2=10000 cm21\ \text{m}^2 = 10\,000\ \text{cm}^2 (nie 100100!), 1 m3=1000000 cm31\ \text{m}^3 = 1\,000\,000\ \text{cm}^3.
• Grunty: 1 ar=100 m21\ \text{ar} = 100\ \text{m}^2 (kwadrat 10 na 10 m), 1 ha=10000 m2=1001\ \text{ha} = 10\,000\ \text{m}^2 = 100 arów — mniej więcej półtora boiska piłkarskiego.
• Litry: 1 dm3=1 l1\ \text{dm}^3 = 1\ \text{l}, 1 cm3=1 ml1\ \text{cm}^3 = 1\ \text{ml}, 1 m3=1000 l1\ \text{m}^3 = 1000\ \text{l}.
• Jednostki ujednolica się przed liczeniem, a wynik na końcu warto skonfrontować ze zdrowym rozsądkiem.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Ile centymetrów kwadratowych ma 5 metrów kwadratowych?

2

Ile metrów kwadratowych ma jeden hektar?

3

Działka ma 12 arów. Ile to metrów kwadratowych?

4

Zbiornik ma 2 metry sześcienne. Ile litrów wody mieści?

5

Uczeń zamienił 8 m kwadratowych na 800 cm kwadratowych. Jak rozpoznać błąd?

Następny temat
Odczytywanie i tworzenie diagramów