Jednostki w zadaniach praktycznych
W tej lekcji1/19
Cześć! Działka ma 15 arów. To dużo czy mało? Ile to metrów kwadratowych? A hektar — czy zmieści się na nim boisko? Jednostki powierzchni i objętości mają swoje pułapki, bo ich przeliczniki nie wynoszą 10 ani 100, tylko znacznie więcej. Dziś raz na zawsze je uporządkujemy.
Dlaczego przeliczniki są tak duże
Przy długości przelicznik między metrem a centymetrem wynosi 100. Ale przy polu ta setka podnosi się do kwadratu, a przy objętości do trzeciej potęgi.
Skąd bierze się dziesięć tysięcy
- 1
Dlaczego akurat tyle? Bo metr kwadratowy to kwadrat o boku 1 m, czyli 100 cm na 100 cm.
- 2
Mieści się w nim dziesięć tysięcy małych kwadracików o boku 1 cm.
- 3
Podobnie metr sześcienny to kostka 100 na 100 na 100 cm, czyli milion małych kostek.
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
To jedyna rzecz, którą trzeba tu zrozumieć
To jedyna rzecz, którą trzeba tu zrozumieć — reszta wynika już sama.
Przeliczniki, które wystarczy mieć pod ręką
| Zamiana | Przelicznik |
|---|---|
| m kw. na cm kw. | |
| km kw. na m kw. | |
| m sześc. na cm sześc. | |
| dm sześc. na cm sześc. |
Zapamiętaj regułę zamiast tabeli: przelicznik długości podnieś do potęgi równej liczbie wymiarów.
Ary, hektary i litry
Do mierzenia gruntów używa się dwóch wygodnych jednostek pośrednich:
Objętość i litry
Tu most między dwiema rodzinami jednostek warto znać na pamięć:
Ile kosztuje wykafelkowanie łazienki
- 1
Zadanie: łazienka ma podłogę 3 m na 2,5 m. Płytki kosztują 60 zł za metr kwadratowy, a sprzedawane są w pudełkach po 2500 cm kwadratowych. Ile pudełek trzeba kupić i ile to będzie kosztować?
- 2
Krok pierwszy: pole podłogi w metrach kwadratowych.
- 3
Krok drugi: zamieniamy pojemność pudełka na metry kwadratowe, żeby jednostki pasowały. Dzielimy przez 10 000.
- 4
Jedno pudełko starcza na ćwierć metra kwadratowego. Krok trzeci: liczymy, ile pudełek potrzeba.
- 5
Krok czwarty: koszt płytek według ceny za metr kwadratowy.
- 6
Trzeba kupić 30 pudełek za łącznie 450 zł. Sprawdzenie jednostek: wszystko liczyliśmy w metrach kwadratowych, więc wynik jest spójny.
- 7
Uwaga praktyczna: przy kafelkowaniu zawsze kupuje się kilka procent zapasu na przycięcia i stłuczki. W realnym zadaniu warto o tym wspomnieć w odpowiedzi.
Wszystkie 7 kroków odsłonięte.
Ile metrów kwadratowych ma działka o powierzchni 8 arów?
Pułapka! Przelicznik 100 zamiast 10 000
Najczęstszy błąd polega na użyciu przelicznika długości tam, gdzie chodzi o pole albo objętość.
Zadanie: pokój ma 12 m kwadratowych. Ile to centymetrów kwadratowych? Błędnie: cm kwadratowych.
Poprawny rachunek i kontrola zdrowego rozsądku
- 1
Poprawnie zamieniamy przelicznikiem kwadratowym, czyli przez dziesięć tysięcy.
- 2
Kontrola zdrowego rozsądku: 1200 cm kwadratowych to kwadrat o boku niecałych 35 cm.
- 3
To mniej niż kartka papieru. Pokój na pewno tyle nie ma, więc błędna odpowiedź odpada od razu.
Wszystkie 3 kroków odsłonięte.
Poprawne przeliczniki i częste pomyłki
W tych trzech zamianach pomyłka wraca najczęściej.
Pułapka! Liczenie z pomieszanymi jednostkami
Drugi błąd: liczenie z pomieszanymi jednostkami. Jeśli w zadaniu jedne wymiary są w metrach, a inne w centymetrach, wynik będzie bez sensu, choćby rachunek był poprawny. Ujednolicaj jednostki, ZANIM zaczniesz mnożyć.
Pułapka! Mylenie ara z hektarem
Trzeci błąd: mylenie ara z hektarem. Ar to 100 m kwadratowych, a hektar sto razy więcej, czyli 10 000. Działka 15-arowa to 1500 m kw., a nie 150 000.
Pułapka! Litr to decymetr, a nie metr sześcienny
Czwarty błąd: przy litrach zapominanie, że litr to decymetr sześcienny, a nie metr. Metr sześcienny to aż tysiąc litrów.
Uniwersalna kontrola: czy wynik jest realistyczny
Mieszkanie ma kilkadziesiąt metrów kwadratowych, wanna kilkaset litrów, działka kilkanaście arów. Jeśli wychodzi coś zupełnie innego, wróć do przeliczników.
Basen, boisko i beczka
- 1
Zadanie pierwsze: basen ma wymiary 25 m na 10 m i głębokość 2 m. Ile litrów wody się w nim zmieści?
Jak myślisz, ile wyjdzie?
- 2
Liczymy objętość w metrach sześciennych.
- 3
Zamieniamy na litry. Jeden metr sześcienny to tysiąc litrów.
- 4
Pół miliona litrów. Zadanie drugie: boisko ma 105 m na 68 m. Ile to arów i ile hektarów?
- 5
Najpierw pole w metrach kwadratowych.
- 6
Zamieniamy na ary, dzieląc przez 100.
- 7
I na hektary, dzieląc przez 10 000.
- 8
Boisko piłkarskie to około trzy czwarte hektara — dobra intuicja do zapamiętania. Za każdym razem, gdy w zadaniu pojawia się hektar, wyobraź sobie boisko.
Wszystkie 8 kroków odsłonięte.
Zbiornik ma objętość 3 metrów sześciennych. Ile to litrów?
Ściąga do zapamiętania
Jak przeliczać jednostki pola i objętości?
Przelicznik długości podnosi się do potęgi równej liczbie wymiarów: pole do kwadratu, objętość do sześcianu.
• (nie !), .
• Grunty: (kwadrat 10 na 10 m), arów — mniej więcej półtora boiska piłkarskiego.
• Litry: , , .
• Jednostki ujednolica się przed liczeniem, a wynik na końcu warto skonfrontować ze zdrowym rozsądkiem.
Sprawdź się!
Odpowiedziano na 0 z 5 pytańSkróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.
Ile centymetrów kwadratowych ma 5 metrów kwadratowych?
Ile metrów kwadratowych ma jeden hektar?
Działka ma 12 arów. Ile to metrów kwadratowych?
Zbiornik ma 2 metry sześcienne. Ile litrów wody mieści?
Uczeń zamienił 8 m kwadratowych na 800 cm kwadratowych. Jak rozpoznać błąd?