Higiena układu pokarmowego i choroby

około 10 minut
W tej lekcji1/11

W 1984 roku australijski lekarz Barry Marshall wypił zawiesinę bakterii Helicobacter pylori, żeby udowodnić, że to ona wywołuje wrzody. W kilka dni zachorował na zapalenie żołądka, a potem wyleczył się antybiotykiem. Świat medyczny przez sto lat powtarzał, że wrzody bierze się ze stresu. Marshall dostał za to Nagrodę Nobla w 2005 roku.

Próchnica: to nie cukier rozpuszcza szkliwo

Na zębach osadza się płytka nazębna — lepka warstwa żywych bakterii. Cukier jest ich pożywieniem, a nie sprawcą zniszczenia.

Zgaga i refluks — kwas nie tam, gdzie trzeba

Żołądek ma grubą warstwę śluzu chroniącą go przed własnym kwasem. Przełyk takiej ochrony nie ma.

Wrzody: bakteria, która wytrzymuje w kwasie

Wrzód to ubytek w ścianie żołądka lub dwunastnicy — miejsce, w którym śluz przestał chronić i kwas zaczął trawić własną tkankę.

Twoja kolej

Co bezpośrednio rozpuszcza szkliwo przy powstawaniu próchnicy?

Zatrucia pokarmowe: bakterie lubią letnie

Zatrucie to najczęściej skutek namnożenia się bakterii w jedzeniu. Najbardziej znana jest salmonella, obecna głównie w surowych jajach, drobiu i wyrobach z surowego jaja, takich jak domowy majonez czy kogel-mogel.

Pięć kroków bezpiecznej kuchni

  1. 1

    Ręce myj mydłem przez około 30 sekund — przed jedzeniem, po toalecie i po każdym kontakcie z surowym mięsem. Samo spłukanie wodą zabiera tylko część drobnoustrojów.

  2. 2

    Warzywa i owoce myj pod bieżącą wodą, także te ze swojego ogródka i te, które będziesz obierać. Na skórce mogą znajdować się bakterie i jaja pasożytów, a nóż przeniesie je do wnętrza.

  3. 3

    Trzymaj surowe osobno od gotowego. Osobna deska i nóż do surowego mięsa, mięso na dolnej półce lodówki, żeby nic z niego nie kapało na produkty jedzone bez obróbki.

  4. 4

    Chłodź w ciągu dwóch godzin. Ugotowaną potrawę zostawioną na blacie do wieczora zjadasz razem z tym, co się w niej przez ten czas namnożyło. W lodówce ma być do 5 °C.

  5. 5

    Odgrzewaj porządnie i tylko raz. Podgrzanie do wrzenia zabija bakterie, ale nie usuwa toksyn, które zdążyły wytworzyć. Odgrzewanie tej samej potrawy trzeci raz to już proszenie się o kłopoty.

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Dlaczego ugotowaną zupę trzeba schłodzić i wstawić do lodówki w ciągu około dwóch godzin?

Zaparcia, błonnik i badania, o których się zapomina

Zaparcie to zbyt rzadkie albo trudne wypróżnienia. Mechanizm jest prosty: im dłużej treść stoi w jelicie grubym, tym więcej wody z niej odbierze i tym twardsza się robi.

Pułapka! „Po coli albo soku trzeba natychmiast umyć zęby”

Źle: im szybciej po kwaśnym napoju sięgnę po szczoteczkę, tym lepiej dla szkliwa.

Ściąga do zapamiętania

Higiena układu pokarmowego — próchnica, zatrucia, refluks, wrzody

PRÓCHNICA: w PŁYTCE NAZĘBNEJ żyją bakterie, które przerabiają CUKIER na KWASY, a kwas rozpuszcza minerały SZKLIWA poniżej odczynu około 5,5 — atak trwa około 30 minut po każdym kontakcie z cukrem, więc decyduje CZĘSTOTLIWOŚĆ, a nie ilość. Broni ŚLINA i FLUOR z pasty. ZGAGA to piekące uczucie za mostkiem, a REFLUKS to cofanie się treści żołądka do PRZEŁYKU, który nie ma osłony ze śluzu; sprzyjają: obfity posiłek, leżenie po jedzeniu, papierosy. WRZÓD to ubytek ściany żołądka lub dwunastnicy; główną przyczyną jest bakteria HELICOBACTER PYLORI, odporna na kwas dzięki rozkładaniu mocznika, leczona ANTYBIOTYKAMI — drugą są leki przeciwbólowe; stres sam wrzodu nie tworzy. ZATRUCIA: SALMONELLA w surowych jajach i drobiu; bakterie mnożą się najszybciej między 5 a 60 °C, poniżej 5 °C prawie się zatrzymują, powyżej 70 °C giną. Ręce myć 30 sekund, warzywa pod bieżącą wodą, surowe osobno od gotowego, chłodzić w ciągu 2 godzin. ZAPARCIA: pomaga BŁONNIK (około 25 g dziennie), woda i ruch. PROFILAKTYKA: stomatolog dwa razy w roku.

Dla rodzica

Jak pomóc dziecku w tym temacie?

Jak pokazać dziecku płytkę nazębną, skoro jej nie widać?

Służą do tego tabletki wybarwiające płytkę, dostępne w każdej aptece bez recepty. Dziecko myje zęby jak zwykle, potem rozgryza tabletkę i rozprowadza ją językiem — miejsca, w których została płytka, robią się różowe albo fioletowe. Prawie zawsze są to te same trzy okolice: linia dziąseł, powierzchnie żujące trzonowych i przestrzenie między zębami, których szczoteczka nie sięga. To jedno spojrzenie w lustro robi więcej niż rok przypominania o dokładnym myciu, bo pokazuje konkretne miejsca do poprawy zamiast ogólnego zarzutu. Warto powtórzyć test po tygodniu, żeby dziecko zobaczyło różnicę, którą samo wypracowało.

Dziecko ma biegunkę po czymś, co zjadło. Co robić w domu?

Najważniejsze jest nawadnianie, bo przy biegunce najgroźniejsza jest utrata wody i soli, a nie sama infekcja. Podaje się często i małymi porcjami — łyk co kilka minut — najlepiej doustny płyn nawadniający z apteki, który ma odpowiednie proporcje soli i glukozy. Nie głodzimy dziecka: gdy tylko ma ochotę, może jeść lekkostrawnie. Leków hamujących biegunkę nie podaje się dzieciom bez zalecenia lekarza, bo zatrzymują w jelicie to, czego organizm chce się pozbyć. Do lekarza dzwonimy, gdy pojawi się krew w stolcu, wysoka gorączka, uporczywe wymioty uniemożliwiające picie albo objawy odwodnienia: sucha śluzówka, brak moczu przez wiele godzin, senność.

Czy dziecko może pomagać w kuchni przy surowym mięsie?

Może i warto, bo przy tej okazji uczy się zasad, których potem nie trzeba mu tłumaczyć. Reguła jest jedna: surowe nie dotyka gotowego. W praktyce oznacza to osobną deskę i nóż, mycie rąk mydłem zaraz po odłożeniu mięsa, niemieszanie tej samej łyżki i przechowywanie mięsa na dolnej półce lodówki, żeby nic z niego nie skapnęło na sałatę. Osobno warto obalić dwa domowe mity: mięsa nie płucze się pod kranem, bo rozbryzguje to bakterie po całym zlewie, a rozmraża się je w lodówce albo w mikrofalówce, nie na blacie przez noc. Zapach nie jest testem świeżości — salmonella nie zmienia ani woni, ani wyglądu potrawy.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Co powoduje ubytek próchnicowy w szkliwie?

2

Dlaczego cofanie się treści żołądka powoduje ból, a sam żołądek nie boli od własnego kwasu?

3

Co jest główną przyczyną wrzodów żołądka i dwunastnicy?

4

W jakim zakresie temperatur bakterie w żywności namnażają się najszybciej?

5

Co najskuteczniej pomaga przy skłonności do zaparć?

Następny temat
Budowa układu oddechowego