Paprotniki — paprocie, skrzypy i widłaki

Wystarczy liść paproci z dojrzałymi, brązowymi zarodniami — z lasu albo z doniczki. Kładziecie go spodem do dołu na białej kartce, przykrywacie miską i zostawiacie na dobę. Rano na kartce widać brązowy pyłek: to zarodniki. Pod lupą wygląda jak drobny piasek, a pod mikroskopem widać pojedyncze ziarna. Przy okazji dziecko zapamiętuje, że to nie są nasiona — nasiono ma zarodek i zapas pokarmu, a zarodnik jest pojedynczą komórką.

Nie trzeba jej burzyć, wystarczy postawić obok faktów. Legenda o kwiecie paproci jest częścią kultury i warto ją znać, ale biologicznie paproć kwitnąć nie może, bo kwiaty wytwarzają tylko rośliny nasienne. Dobrze działa pytanie: „skoro paproć rozmnaża się zarodnikami, po co miałaby mieć kwiat?”. Dziecko samo dochodzi wtedy do wniosku, że to opowieść, a nie opis przyrody — i to jest cenniejsze niż samo sprostowanie.

Da się, choć wymaga cierpliwości i wilgoci. Zarodniki wysiewa się na wilgotną ziemię w przykrytym pojemniku i trzyma w cieple, bez przesuszania. Po kilku tygodniach pojawia się zielony nalot — to przedrośla, czyli etap pośredni. Dopiero po zapłodnieniu, do którego potrzebna jest warstewka wody, wyrastają młode paprocie. Cały cykl zajmuje kilka miesięcy i jest najlepszym możliwym dowodem, że paprotniki nie mają nasion.