Kąty — rodzaje i mierzenie (z kątem pełnym i półpełnym)

około 12 minut
W tej lekcji1/12

Wyobraź sobie łyżwiarza, który kręci piruet. Obrót o ćwierć — znasz to, kąt prosty. Obrót o pół — ramiona układają się w jedną prostą. A pełny obrót, aż wróci twarzą do ciebie? To też jest kąt! W klasie czwartej poznaliśmy kąty do 180°180°, dziś domykamy całą rodzinę — aż do 360°360°.

Co właściwie mierzymy w kącie

Zanim nazwiemy kąty, ustalmy, co się w nich mierzy. Kąt to ilość obrotu między dwoma ramionami — dlatego długość ramion nie ma najmniejszego znaczenia, liczy się tylko, jak bardzo są rozchylone.

90°
Ćwierć obrotu to 360 : 4 = 90°

Cała rodzina kątów — od ostrego do pełnego

Z klasy czwartej znasz już trzy kąty: ostry, prosty i rozwarty. Teraz dochodzą trzy nowe i rodzina jest w komplecie.

105°
Kąt rozwarty — 105° leży między 90° a 180°

Sześć kątów w kolejności od najmniejszego

  1. 1

    Kąt ostry ma mniej niż dziewięćdziesiąt stopni.

    α<90°\alpha < 90°
  2. 2

    Kąt prosty ma dokładnie dziewięćdziesiąt stopni.

    α=90°\alpha = 90°
  3. 3

    Kąt rozwarty jest większy od prostego, ale mniejszy od półpełnego.

    90°<α<180°90° < \alpha < 180°
  4. 4

    Kąt półpełny ma dokładnie sto osiemdziesiąt stopni.

    α=180°\alpha = 180°
  5. 5

    Kąt wklęsły mieści się między półpełnym a pełnym.

    180°<α<360°180° < \alpha < 360°
  6. 6

    Kąt pełny to dokładnie trzysta sześćdziesiąt stopni, czyli cały obrót.

    α=360°\alpha = 360°
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 6 kroków odsłonięte.

Nowi w rodzinie: półpełny, wklęsły i pełny

Kąt półpełny (180°180°) powstaje, gdy ramiona ułożą się w jedną prostą. Wygląda, jakby kąta w ogóle nie było — a jednak jest, po prostu maksymalnie rozłożony na płasko.

180°
Kąt półpełny — ramiona tworzą jedną prostą

Jak zmierzyć kąt wklęsły zwykłym kątomierzem

  1. 1
    250°
    Kąt wklęsły 250° i jego mniejszy sąsiad

    Jak zmierzyć kąt wklęsły, skoro kątomierz kończy się na 180°180°? Sprytnie: oba kąty po dwóch stronach tych samych ramion dają razem 360°360°.

    α+β=360°\alpha + \beta = 360°
  2. 2

    Mierzysz więc ten mniejszy kąt z drugiej strony i odejmujesz wynik od 360°360°.

    α=360°β\alpha = 360° - \beta
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 2 kroków odsłonięte.

Precyzyjny pomiar — 5 kroków

  1. 1

    Krok 1. Najpierw popatrz na kąt i oceń go na oko: ostry, prosty czy rozwarty? Zapamiętaj tę ocenę — za chwilę uratuje cię przed błędem odczytu.

  2. 2

    Krok 2. Połóż środek kątomierza dokładnie na wierzchołku kąta. Punkt w punkt — przesunięty choćby o milimetr środek przekłamuje cały pomiar.

    sˊrodekwierzchołek\text{środek} \to \text{wierzchołek}
  3. 3

    Krok 3. Obróć kątomierz tak, aby jedno ramię leżało na podstawie, dokładnie na kresce zero. Ramię ma biec wzdłuż krawędzi, nie ukosem.

    ramię0\text{ramię} \to 0
  4. 4

    Krok 4. Zobacz, gdzie drugie ramię przecina podziałkę, i odczytaj liczbę z tej skali, która przy twoim zerze zaczyna się od zera. Za krótkie ramię śmiało przedłuż ołówkiem — miara kąta się nie zmieni.

    0odczyt0 \to \text{odczyt}
  5. 5

    Krok 5. Porównaj wynik z oceną na oko z kroku 1. Na oko kąt wyszedł ostry, a z odczytu wychodzi 130°130°? To sygnał, że patrzysz na złą skalę — poprawny odczyt to 50°50°.

    180130=50180 - 130 = 50
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Chcesz zmierzyć kąt wklęsły, ale podziałka kątomierza kończy się na 180°. Mierzysz więc kąt po drugiej stronie tych samych ramion — ma 140°. Ile stopni ma kąt wklęsły? Wpisz samą liczbę.

°

Pułapka! Odczyt z niewłaściwej skali

Kątomierz ma dwie skale, które biegną w przeciwne strony: jedna rośnie od lewej, druga od prawej. Dlatego przy każdej kresce stoją dwie liczby naraz — na przykład 60 i 120 albo 45 i 135 — i zawsze dają razem 180°180°.

Pomiar od początku do końca

75°
Kąt ostry — 75°
  1. 1

    Mierzymy kąt z rysunku. Krok pierwszy: ocena na oko. Kąt jest wyraźnie mniejszy od kąta prostego, więc spodziewamy się wyniku poniżej 90.

    wynik<90\text{wynik} < 90^\circ
  2. 2

    Kładziemy środek kątomierza na wierzchołku, a jedno ramię ustawiamy na kresce zero.

    sˊrodekwierzchołek,ramię0\text{środek} \to \text{wierzchołek}, \quad \text{ramię} \to 0
  3. 3

    Drugie ramię trafia w kreskę, przy której stoją dwie liczby: 75 i 105. Idziemy wzrokiem od naszego zera — ta seria liczb rośnie w stronę 75.

    75 lub 10575^\circ \ \text{lub} \ 105^\circ
  4. 4

    Kontrola sensu: oceniliśmy kąt jako ostry, a 75 jest mniejsze od 90. Wszystko gra — kąt ma 75 stopni. Gdybyśmy odczytali 105, wyszedłby kąt rozwarty, a przecież widać, że tak nie jest.

    75<9075^\circ < 90^\circ
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Łyżwiarka obróciła się o kąt pełny i jeszcze o kąt prosty. O ile stopni obróciła się w sumie? Wpisz samą liczbę.

°

Ściąga do zapamiętania

Jakie są rodzaje kątów (z pełnym i półpełnym) i jak mierzyć precyzyjnie?

Ostry: mniej niż 90°. Prosty: 90°. Rozwarty: między 90° a 180°. Półpełny: 180° (ramiona tworzą prostą). Wklęsły: między 180° a 360°. Pełny: 360° (cały obrót). Pomiar: 1) oceń kąt na oko, 2) środek kątomierza na wierzchołek, 3) ramię na zero, 4) odczyt ze skali, która zaczyna się od twojego zera, 5) sprawdź, czy wynik pasuje do oceny na oko. Kąt wklęsły: zmierz kąt po drugiej stronie ramion i odejmij od 360°.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Kąt o mierze 205°205° to kąt:

2

Ile stopni ma kąt pełny?

3

Mierzysz kątomierzem narysowany kąt. Przy drugim ramieniu stoją dwie liczby: 60 i 120. Ile stopni ma ten kąt?

Kąt przyłożony do kątomierza
4

Jak zmierzyć kąt wklęsły, skoro podziałka kątomierza kończy się na 180°180°?

5

Przy każdej kresce kątomierza stoją dwie liczby, np. 45 i 135. Ile wynosi ich suma?

Następny temat
Kąty przyległe i wierzchołkowe