Jak pokazać dziecku, że mycie rąk naprawdę coś daje?

Najlepiej działa brokat albo cynamon. Wcieracie odrobinę w dłonie dziecka, potem prosicie o podanie ręki i dotknięcie klamki oraz kilku przedmiotów. Po minucie widać ślady wszędzie. Następnie porównanie: spłukanie samą wodą przez pięć sekund zostawia większość, a mydło i trzydzieści sekund szorowania — z uwzględnieniem kciuków, przestrzeni między palcami i paznokci — usuwa niemal wszystko. To jedno doświadczenie tłumaczy mechanizm lepiej niż każdy plakat.

Dziecko pyta, po co szczepienia, skoro te choroby już nie występują. Co odpowiedzieć?

Że nie występują właśnie dlatego, że szczepimy — to nie jest gra słów, tylko opis mechanizmu. Odra wróciła w kilku krajach Europy dokładnie wtedy, gdy odsetek szczepień spadł poniżej pewnego progu. Warto też wspomnieć o osobach, które nie mogą się zaszczepić: niemowlętach i chorych z osłabioną odpornością. Oni są bezpieczni tylko wtedy, gdy zaszczepiona jest reszta — to zjawisko nazywa się odpornością zbiorowiskową; wróci przy temacie odporności w klasie 7.

Kiedy iść z dzieckiem do lekarza, a kiedy wystarczy zostać w domu?

Ta lekcja nie zastępuje porady medycznej, więc warto trzymać się prostych sygnałów alarmowych, o których mówią pediatrzy: wysoka gorączka utrzymująca się kilka dni, duszność, silny ból, odwodnienie, wysypka, której nie da się wytłumaczyć, oraz każdy stan, który się szybko pogarsza. Przy typowej infekcji z katarem najważniejsze jest to, czego nie widać na recepcie: odpoczynek, picie i pozostanie w domu, żeby nie zarażać klasy przez pierwsze dni, gdy jest się najbardziej zakaźnym.

Choroby zakaźne i sposoby ochrony

około 12 minut

W tej lekcji1/9

Mycie rąk przez trzydzieści sekund brzmi jak nudna rada z plakatu. A jest jednym z najskuteczniejszych wynalazków w historii medycyny: gdy w XIX wieku lekarze zaczęli myć ręce przed odbieraniem porodów, śmiertelność w szpitalu spadła kilkukrotnie w kilka miesięcy.

Choroba zakaźna a zaraźliwa

Choroba zakaźna — wywołana przez drobnoustrój: wirusa, bakterię, protista albo grzyba.

Cztery drogi zakażenia

Każde zakażenie pokonuje tę samą trasę: od źródła, jedną z czterech dróg, do wrót zakażenia — ust, nosa, oka albo uszkodzonej skóry.

Cztery drogi zakażenia — jeden początek i jeden koniec

Dlaczego mydło działa tak dobrze

Wiele drobnoustrojów — w tym wirus grypy i koronawirusy — ma osłonkę zbudowaną z tłuszczów.

Twoja kolej

Tężec wywołuje bakteria żyjąca w glebie, wnikająca przez skaleczenie. Jak go zaklasyfikować?

Jak nie zarazić się i nie zarazić innych

1
Zanim zachorujesz. Szczepienia (odra, tężec, WZW typu B), mycie rąk przed jedzeniem i po toalecie, mycie warzyw i owoców, własny ręcznik i szczoteczka.
2
Gdy jesteś chory. Zostań w domu — to nie tylko odpoczynek, ale ochrona całej klasy. Kichaj w zgięcie łokcia, nie w dłoń, którą zaraz dotkniesz klamki.
3
W czasie choroby. Antybiotyk bierz tylko wtedy, gdy przepisał go lekarz, i do końca zaleconego czasu. Przerwana kuracja zostawia przy życiu bakterie najbardziej odporne.
4
Po chorobie. Wymień szczoteczkę do zębów, przewietrz pokój, wypierz pościel. Drobnoustroje nie znikają w tej samej chwili co objawy.
Wskazówka
Zauważ, ile z tego kosztuje zero złotych. Profilaktyka jest tania — to leczenie bywa drogie.

Wszystkie kroki za Tobą!

Twoja kolej

Którą drogą przenosi się salmonelloza?

Pułapka! „Jestem zdrowy, więc nie zarażam”

Źle: dopóki nie mam gorączki, mogę iść do szkoły bez ryzyka dla innych.

Zarażać można już wtedy, gdy nic się nie czuje

Ściąga do zapamiętania

Choroby zakaźne — drogi zakażenia i profilaktyka

CHOROBA ZAKAŹNA — wywołana przez drobnoustrój (wirus, bakteria, protist, grzyb). CHOROBA ZARAŹLIWA — przenosi się z człowieka na człowieka. To NIE to samo: tężec jest zakaźny (bakteria z gleby wnika przez ranę), ale niezaraźliwy; grypa jest jednym i drugim. DROGI ZAKAŻENIA: KROPELKOWA (kaszel, kichanie — grypa, gruźlica, ospa wietrzna), POKARMOWA (brudne ręce, niemyte warzywa, surowe jajka — salmonelloza, WZW typu A), PRZEZ KONTAKT (dotyk, wspólny ręcznik — grzybica, wszawica, świerzb), PRZEZ KREW I WEKTORY (igła, kleszcz, komar — borelioza, WZW typu B, malaria). MYDŁO działa, bo rozbija tłuszczową osłonkę drobnoustrojów — liczy się czas (ok. 30 s) i technika, nie temperatura wody. PROFILAKTYKA: szczepienia, mycie rąk i żywności, własny ręcznik i szczoteczka, zostawanie w domu w czasie choroby, kichanie w zgięcie łokcia, antybiotyk wyłącznie z zalecenia lekarza i do końca kuracji. OKRES WYLĘGANIA: czas od zakażenia do pierwszych objawów (przy ospie wietrznej nawet dwa tygodnie). Zarażać można już pod jego koniec — chory na ospę zaraża na 1–2 dni przed wysypką, choć nic jeszcze nie czuje.

Dla rodzica

Jak pomóc dziecku w tym temacie?

Jak pokazać dziecku, że mycie rąk naprawdę coś daje?: Najlepiej działa brokat albo cynamon. Wcieracie odrobinę w dłonie dziecka, potem prosicie o podanie ręki i dotknięcie klamki oraz kilku przedmiotów. Po minucie widać ślady wszędzie. Następnie porównanie: spłukanie samą wodą przez pięć sekund zostawia większość, a mydło i trzydzieści sekund szorowania — z uwzględnieniem kciuków, przestrzeni między palcami i paznokci — usuwa niemal wszystko. To jedno doświadczenie tłumaczy mechanizm lepiej niż każdy plakat.
Dziecko pyta, po co szczepienia, skoro te choroby już nie występują. Co odpowiedzieć?: Że nie występują właśnie dlatego, że szczepimy — to nie jest gra słów, tylko opis mechanizmu. Odra wróciła w kilku krajach Europy dokładnie wtedy, gdy odsetek szczepień spadł poniżej pewnego progu. Warto też wspomnieć o osobach, które nie mogą się zaszczepić: niemowlętach i chorych z osłabioną odpornością. Oni są bezpieczni tylko wtedy, gdy zaszczepiona jest reszta — to zjawisko nazywa się odpornością zbiorowiskową; wróci przy temacie odporności w klasie 7.
Kiedy iść z dzieckiem do lekarza, a kiedy wystarczy zostać w domu?: Ta lekcja nie zastępuje porady medycznej, więc warto trzymać się prostych sygnałów alarmowych, o których mówią pediatrzy: wysoka gorączka utrzymująca się kilka dni, duszność, silny ból, odwodnienie, wysypka, której nie da się wytłumaczyć, oraz każdy stan, który się szybko pogarsza. Przy typowej infekcji z katarem najważniejsze jest to, czego nie widać na recepcie: odpoczynek, picie i pozostanie w domu, żeby nie zarażać klasy przez pierwsze dni, gdy jest się najbardziej zakaźnym.

Sprawdź się!

Czym różni się choroba zakaźna od zaraźliwej?

Grypa przenosi się głównie drogą:

Dlaczego mydło skuteczniej usuwa drobnoustroje niż sama woda?

Co to jest okres wylęgania choroby?

Które zachowanie NIE chroni przed zakażeniem pokarmowym?

Następny temat

Grzyby — budowa, odżywianie i znaczenie