Amplituda, okres i częstotliwość

około 12 minut
W tej lekcji1/12

Rozbujaj huśtawkę mocno, a potem tylko leciutko. Raz lecisz daleko, raz blisko — ale zmierz stoperem jeden przelot tam i z powrotem. Wyjdzie zaskakująco podobnie! Drgania opisują dwie różne liczby: jak daleko i jak często.

Amplituda — jak daleko się wychyla

Amplituda (AA) to największe wychylenie ciała z położenia równowagi, czyli odległość do położenia skrajnego. Mierzymy ją w metrach (m), bo to zwykła odległość.

Okres — ile trwa jedno drganie

Okres (TT) to czas jednego pełnego drgania: drogi tam i z powrotem, aż ciało wróci do punktu startu. Jednostką jest sekunda (s).

Częstotliwość — ile drgań na sekundę

Częstotliwość (ff) to liczba pełnych drgań wykonanych w ciągu 1 sekundy. Jednostką jest herc (Hz): 1 Hz to jedno drganie na sekundę.

Zadanie: ciężarek wykonuje jedno pełne drganie w 0,5 s

  1. 1

    Czas jednego pełnego drgania to okres. Zapisujemy dane z jednostką.

    T=0,5 sT = 0{,}5\text{ s}
  2. 2

    Szukamy częstotliwości, czyli liczby drgań w 1 sekundzie. Korzystamy ze wzoru na odwrotność okresu.

    f=1Tf = \frac{1}{T}
  3. 3

    Podstawiamy i dzielimy. Jednostką wyniku jest herc.

    f=10,5 s=2 Hzf = \frac{1}{0{,}5\text{ s}} = 2\text{ Hz}
  4. 4

    Teraz w drugą stronę: mając f = 2 Hz, wracamy do okresu ze wzoru T = 1/f. Wychodzi ta sama liczba co na starcie, więc rachunek jest dobry.

    T=12 Hz=0,5 sT = \frac{1}{2\text{ Hz}} = 0{,}5\text{ s}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Ciężarek na sprężynie wykonuje jedno pełne drganie w czasie 0,25 s. Jaka jest jego częstotliwość w hercach?

Amplituda nie zmienia okresu

Rozbujaj huśtawkę mocno, a potem leciutko — stoper pokaże ten sam czas jednego przelotu tam i z powrotem. Przy dużym wychyleniu ciało ma dłuższą drogę do przebycia, ale pokonuje ją szybciej, bo rozpędza się z większej wysokości. Te dwa efekty się znoszą.

Rachunek: ta sama huśtawka, dwa wychylenia

  1. 1

    Wychylamy huśtawkę o 1,5 m i mierzymy stoperem jedno pełne drganie.

    A1=1,5 m,T1=2 sA_1 = 1{,}5\text{ m},\quad T_1 = 2\text{ s}
  2. 2

    Wychylamy tę samą huśtawkę tylko o 0,5 m i mierzymy jeszcze raz. Stoper pokazuje tyle samo.

    A2=0,5 m,T2=2 sA_2 = 0{,}5\text{ m},\quad T_2 = 2\text{ s}
  3. 3

    Częstotliwość liczymy w obu przypadkach z tego samego wzoru — i wychodzi ta sama liczba.

    f=12 s=0,5 Hzf = \frac{1}{2\text{ s}} = 0{,}5\text{ Hz}
  4. 4

    Amplituda zmalała trzykrotnie, a okres nie drgnął. To jest odpowiedź na pytanie z początku lekcji.

    A1A2=3,T1T2=1\frac{A_1}{A_2} = 3,\quad \frac{T_1}{T_2} = 1
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Pułapka! Okres to nie częstotliwość

To najczęstszy błąd w tym dziale. Obie wielkości opisują drgania, ale mierzą coś zupełnie innego:

Okres i częstotliwość z liczby drgań

  1. 1

    Wahadło wykonuje 60 pełnych drgań w ciągu 12 s. Zapisujemy dane.

    n=60,t=12 sn = 60, \quad t = 12\text{ s}
  2. 2

    Okres to czas przypadający na jedno drganie, więc dzielimy cały czas przez liczbę drgań.

    T=tn=12 s60=0,2 sT = \frac{t}{n} = \frac{12\text{ s}}{60} = 0{,}2\text{ s}
  3. 3

    Częstotliwość to liczba drgań przypadająca na jedną sekundę, więc dzielimy odwrotnie.

    f=nt=6012 s=5 Hzf = \frac{n}{t} = \frac{60}{12\text{ s}} = 5\text{ Hz}
  4. 4

    Sprawdzenie: wyniki muszą spełniać wzór f = 1/T. Zgadza się, więc obliczenia są poprawne.

    10,2 s=5 Hz\frac{1}{0{,}2\text{ s}} = 5\text{ Hz}
Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 4 kroków odsłonięte.

Twoja kolej

Wahadło zegara wykonuje 90 pełnych drgań w ciągu 3 minut. Ile sekund trwa jedno pełne drganie tego wahadła?

Ściąga do zapamiętania

Czym są amplituda, okres i częstotliwość?

AMPLITUDA A — największe wychylenie z położenia równowagi, w metrach (m). OKRES T — czas jednego pełnego drgania, tam i z powrotem, w sekundach (s). CZĘSTOTLIWOŚĆ f — liczba pełnych drgań w ciągu 1 sekundy, w hercach (Hz). Okres i częstotliwość są odwrotnościami: f = 1/T oraz T = 1/f. Duży okres oznacza małą częstotliwość. Mając n drgań w czasie t liczymy T = t/n oraz f = n/t.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Czym jest amplituda drgań?

2

Rozbujałeś huśtawkę dwa razy mocniej niż poprzednio. Co się zmieniło?

3

Okres drgań ciężarka wynosi 0,05 s. Jaka jest jego częstotliwość?

4

Na wykresie masz drgania dwóch wahadeł w ciągu tych samych 4 sekund. Które z nich drga częściej i jaka jest jego częstotliwość?

5

Sprężyna wykonuje 150 pełnych drgań w ciągu 30 s. Ile wynosi częstotliwość jej drgań?

Następny temat
Wykres ruchu drgającego