Walory turystyczne i turystyka w Polsce

około 12 minut
W tej lekcji1/10

Przelatuję nad Polską od Bałtyku po Tatry i co lipca widzę to samo: o siódmej rano pusta plaża w Dębkach, a o jedenastej sznur ludzi na szlaku do Morskiego Oka. W obu miejscach jest ładnie. Więc dlaczego w jednym tłok, a w drugim nie? Dziś rozłożysz atrakcję turystyczną na części pierwsze.

Walor turystyczny — dwie grupy, jeden podział

Walor turystyczny to cecha miejsca, dla której w ogóle warto się tam wybrać. Walory dzielimy na dwie grupy i ten podział trzeba umieć zastosować do dowolnego punktu na mapie Polski.

Przyroda: pięć regionów, do których jeździ cała Polska

- Wybrzeże — około 500 km plaż, Półwysep Helski i ruchome wydmy w Słowińskim Parku Narodowym, przesuwające się o kilka metrów rocznie.
- Pojezierza — Mazury ze Śniardwami (114 km², największe jezioro Polski) i Szlakiem Wielkich Jezior, do tego Kaszuby i Pojezierze Drawskie.
- Karpaty i Sudety — Tatry, bieszczadzkie połoniny, Karkonosze ze Śnieżką, Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie.
- Wyżyna Krakowsko-Częstochowska — białe ostańce wapienne, kilkaset jaskiń i Szlak Orlich Gniazd.
- Puszcze — Białowieska z żubrem, Bory Tucholskie, Kampinoska tuż za rogatkami Warszawy.

Człowiek: zabytki, muzea i lista UNESCO

Na liście światowego dziedzictwa UNESCO Polska ma siedemnaście obiektów. Kilka trzeba znać z nazwy:

Twoja kolej

W Wieliczce sól powstała miliony lat temu, bez udziału człowieka. Ale komory, korytarze i kaplicę św. Kingi wykuwali górnicy przez siedem stuleci. Jakim walorem jest podziemna trasa turystyczna w Wieliczce?

Sam walor to za mało — zagospodarowanie turystyczne

Zagospodarowanie to wszystko, co pozwala z waloru skorzystać: baza noclegowa (hotele, pensjonaty, schroniska PTTK, agroturystyka), szlaki, wyciągi i koleje linowe, parkingi, wypożyczalnie, informacja turystyczna.

Skąd tłok pod Morskim Okiem — rachunek na sezonowość

  1. 1

    Ile osób wchodzi w Tatry. Tatrzański Park Narodowy sprzedaje mniej więcej 4 miliony biletów wstępu rocznie, a najbardziej obleganym celem jest Morskie Oko.

    4 000 000 wejsˊcˊ / rok4\,000\,000 \text{ wejść / rok}
  2. 2

    Gdyby rok był równy. Podziel te wejścia na 365 dni — wychodzi jedenaście tysięcy osób dziennie. Dużo, ale do wytrzymania.

    4 000 000:365≈11 000 osoˊb/dobę4\,000\,000 : 365 \approx 11\,000 \text{ osób/dobę}
  3. 3

    Ale rok równy nie jest. Na lipiec i sierpień, czyli 62 dni, przypada około jednej trzeciej wszystkich wejść.

    13⋅4 000 000≈1 300 000 wejsˊcˊ\tfrac{1}{3} \cdot 4\,000\,000 \approx 1\,300\,000 \text{ wejść}
  4. 4

    Wakacyjna średnia dobowa. Te wejścia rozłóż na 62 dni — i średnia podskakuje dwukrotnie.

    1 300 000:62≈21 000 osoˊb/dobę1\,300\,000 : 62 \approx 21\,000 \text{ osób/dobę}
  5. 5

    Porównaj to z czymś znajomym. W Zakopanem mieszka około 27 tysięcy osób. W sierpniową sobotę na tatrzańskie szlaki wchodzi więc tylu ludzi, ilu liczy całe miasto — i większość z nich idzie tą samą drogą do Morskiego Oka.

Wszystkie kroki za Tobą!

Wszystkie 5 kroków odsłonięte.

Pułapka! Mylenie waloru z zagospodarowaniem

Źle: „Bieszczady są piękniejsze od Tatr, więc powinny mieć więcej turystów”.

Twoja kolej

Gmina nad małym mazurskim jeziorem chce przyjmować turystów tak, żeby jezioro to wytrzymało również za dwadzieścia lat. Które rozwiązanie jest zgodne z zasadą turystyki zrównoważonej?

Ściąga do zapamiętania

Walory turystyczne Polski — co trzeba wiedzieć?

DWA RODZAJE WALORÓW: przyrodnicze (dzieło przyrody — góry, morze, jeziora, puszcze, jaskinie) i antropogeniczne (dzieło człowieka — zabytki, muzea, skanseny, miejsca pamięci). REGIONY: wybrzeże z Półwyspem Helskim i wydmami Słowińskiego PN; pojezierza z Mazurami i Śniardwami; Karpaty i Sudety — Tatry, Bieszczady, Karkonosze; Wyżyna Krakowsko-Częstochowska z ostańcami i Szlakiem Orlich Gniazd; puszcze — Białowieska, Bory Tucholskie, Kampinoska. UNESCO: 17 obiektów, m.in. Kraków, Stare Miasto w Warszawie (odbudowa), Wieliczka i Bochnia, Auschwitz-Birkenau, Puszcza Białowieska (jedyny przyrodniczy), Toruń, Zamość, Malbork, Kalwaria Zebrzydowska, kościoły Pokoju, drewniane cerkwie i kościoły, kopalnia w Tarnowskich Górach. ZAGOSPODAROWANIE: baza noclegowa, szlaki (ponad 60 tys. km), wyciągi i koleje linowe, parkingi, informacja turystyczna. RUCH: ok. 35 mln osób rocznie w obiektach noclegowych, co szósty gość z zagranicy — to turystyka przyjazdowa, reszta krajowa. SEZONOWOŚĆ: 4 mln wejść do TPN rocznie, ale jedna trzecia w lipcu i sierpniu, czyli ok. 21 tys. osób dziennie — stąd przeciążenie Zakopanego i Morskiego Oka. TURYSTYKA ZRÓWNOWAŻONA: korzystać tak, żeby miejsce przetrwało dla następnych. ZASADA: walor bez zagospodarowania nie jest jeszcze atrakcją turystyczną.

Dla rodzica

Jak pomóc dziecku w tym temacie?

Jak wyćwiczyć podział na walory przyrodnicze i antropogeniczne?

Najlepiej na własnych wakacjach. Wyjmijcie zdjęcia z ostatniego wyjazdu i przy każdym zadajcie jedno pytanie: czy to miejsce istniałoby, gdyby ludzi tu nigdy nie było? Plaża — tak, więc walor przyrodniczy. Latarnia morska na tej plaży — nie, więc antropogeniczny. Świetnie działają przypadki graniczne: park miejski, zalew na rzece, sad, kanał Elbląski. To właśnie przy nich widać, że podział dotyczy pochodzenia, a nie wyglądu, i takie przykłady najczęściej wracają na sprawdzianie.

Czy trzeba znać całą listę UNESCO na pamięć?

Nie całą, ale kilkanaście nazw warto mieć w głowie — na sprawdzianach pojawiają się najczęściej Kraków, Wieliczka, Malbork, Zamość, Toruń, Auschwitz-Birkenau i Puszcza Białowieska. Zamiast wykuwać listę, warto powiesić mapę Polski i wbić w nią pinezki. Wtedy widać dwie rzeczy naraz: że wpisy skupiają się na południu kraju i że przyrodniczy jest tylko jeden — Puszcza Białowieska. To pytanie wraca w testach regularnie.

Dziecko pyta, dlaczego wakacje w Zakopanem są takie drogie i tłoczne. Co odpowiedzieć?

To jest gotowe zadanie z sezonowości i wystarczy je policzyć razem. Do Tatr wchodzą rocznie około 4 miliony osób, ale mniej więcej jedna trzecia z nich w lipcu i sierpniu — czyli w 62 dni z 365. Liczba miejsc noclegowych przez cały rok jest ta sama, więc w szczycie sezonu chętnych jest kilka razy więcej niż łóżek i ceny idą w górę. Stąd też prosty wniosek praktyczny: ten sam szlak we wrześniu jest tańszy, pusty i zwykle ładniejszy.

Sprawdź się!

Odpowiedziano na 0 z 5 pytań

Skróty klawiszowe quizu: klawisze od 1 do 4 wybierają odpowiedź, Enter sprawdza, a po sprawdzeniu przechodzi do następnego pytania. Każdy przycisk możesz też wybrać Tabem i Spacją.

1

Który z tych walorów turystycznych jest antropogeniczny?

2

Dlaczego mówi się o przeciążeniu szlaku do Morskiego Oka, skoro Tatry przez większość roku są puste?

3

Za co Stare Miasto w Warszawie trafiło na listę UNESCO?

4

Które z wymienionych jest zagospodarowaniem turystycznym, a nie walorem?

5

Nadmorska gmina chce rozwijać turystykę zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Który krok do niej pasuje?

Następny temat
Gospodarka morska Polski